حل مسئله برنامه ریزی توزیع و لجستیک در زنجیره تامین با در نظر گرفتن اینترنت اشیا و قابلیت اطمینان

مدیریت زنجیره تامین محصولات فاسد شدنی به دلیل ماهیت حساس و عمر نگهداری محدود این محصولات همواره با چالش های جدی در زمینه برنامه ریزی توزیع و لجستیک مواجه است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و توسعه یک مدل ریاضی چندهدفه برای برنامه ریزی بهینه توزیع و لجستیک در زنجیره تامین محصولات فاسد شدنی با بهره گیری از فناوری اینترنت اشیاء و قابلیت اطمینان انجام شده است. مدل پیشنهادی با تلفیق داده های بلادرنگ حسگرهای RFID و قراردادهای هوشمند مبتنی بر بلاک چین، به طور همزمان سه هدف کاهش هزینه های کل، کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و افزایش رضایت اجتماعی را دنبال می کند. برای اعتبارسنجی مدل ابتدا در ابعاد کوچک با نرم افزار GAMS حل شد و سپس به دلیل NP-Hard بودن مسئله الگوریتم فراابتکاری NSGA-II با عملگرهای ترکیبی خاص مسئله در نرم افزار متلب برای ابعاد بزرگ پیاده سازی گردید. نتایج نشان داد که الگوریتم پیشنهادی با ارائه جبهه پارتو با کیفیت بالا توانسته است تضاد بین اهداف اقتصادی و زیست محیطی را مدیریت کند و جواب متعادلی با هزینه ۲۰۵،۰۰۰ واحد پولی و آلایندگی ۶۳۰ کیلوگرم دی اکسیدکربن ارائه دهد. تحلیل حساسیت نشان داد که خطای ۱۰ درصد در داده های اینترنت اشیاء هزینه را ۹.۸ درصد و ضایعات را ۱۸ درصد افزایش می دهد که ضرورت سرمایه گذاری در زیرساخت های دقیق را آشکار می سازد. همچنین مقایسه الگوریتم ها نشان داد که NSGA-II ترکیبی با معیارهای فاصله ژنراتوری (۰.۰۰۸۴) و گستردگی (۰.۳۸۲) عملکرد بهتری نسبت به روش های SPEA، MOPSO و NSGA-II استاندارد داشته است. تلفیق هوشمندانه اینترنت اشیاء، بلاک چین و قراردادهای هوشمند در مدل پیشنهادی مزایای هم افزایی قابل توجهی در کاهش هزینه ها، کاهش آلایندگی، افزایش سطح خدمت و کاهش ضایعات ایجاد کرده است که آن را به راهکاری کارآمد برای صنایع غذایی، دارویی و کشاورزی تبدیل می نماید.

کلیدواژه ها:

زنجیره تامین محصولات فاسد شدنی ، برنامه ریزی توزیع و لجستیک ، اینترنت اشیاء ، قابلیت اطمینان ، الگوریتم NSGA-II ، قراردادهای هوشمند