از ابزار تولید تا ابزار یادگیری نقش هوش مصنوعی مولد در آموزش تصویرسازی کتاب کودک مطالعه موردی دانشجویان کارشناسی گرافیک

هوش مصنوعی مولد و به ویژه ابزارهای تولید تصویر مبتنی بر متن فاصله میان ایده و نمونه بصری را کاهش داده و فرایند طراحی و تصویرسازی را با تغییراتی اساسی روبه رو کرده اند. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش هوش مصنوعی مولد در آموزش تصویرسازی کتاب کودک و شناسایی ظرفیت ها و محدودیت های آن از دیدگاه دانشجویان کارشناسی گرافیک است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش آمیخته با غلبه بخش کیفی و با رویکرد مطالعه موردی انجام شد. در یک فعالیت آموزشی، دانشجویان ابتدا یکی از تصویرسازی های دستی پیشین خود را انتخاب کردند و سپس همان موضوع را با استفاده از هوش مصنوعی تولید کردند. داده های پژوهش شامل ۲۵ پرونده مستقل دانشجویی تصویرسازی، دستی، تصویر تولید شده با هوش مصنوعی، Prompt و بازتاب های نوشتاری دانشجویان بود و در برخی موارد پرسشنامه مقایسه ای نیز در دسترس قرار داشت. به دلیل نقص یا ناخوانا بودن بخشی از داده های عددی، تحلیل کمی صرفا بر شش مورد کامل انجام شد. مضامین کیفی شامل سرعت و کارایی، کنترل و عاملیت، فاصله با ایده ذهنی، احساس و تجربه انسانی، هویت هنری و اصالت، محدودیت های هوش مصنوعی، ایده پردازی Prompt و سواد بصری و همکاری ترکیبی انسان و هوش مصنوعی بود. میانگین کنترل جزئیات در روش دستی ۴٫۵۰، خلاقیت در روش دستی ۴٫۵۰، رضایت از نتیجه دستی ۴٫۳۳، کنترل خروجی هوش مصنوعی ۳٫۱۷، شباهت خروجی هوش مصنوعی به ایده ذهنی ۲٫۸۳ و سرعت دستیابی به نتیجه با هوش مصنوعی ۴٫۳۳ به دست آمد. یافته ها نشان دادند که برتری هوش مصنوعی در سرعت و اکتشاف گزینه های بصری الزاما به معنای کنترل بیشتر یا انتقال دقیق تر ایده ذهنی نیست. بر این اساس استفاده هدایت شده و ترکیبی از انسان و هوش مصنوعی با حفظ تعریف، مسئله، نقد، انتخاب، اصلاح، روایت و بازآفرینی نهایی توسط دانشجو می تواند الگوی مناسبتری برای آموزش تصویرسازی باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، آموزش ، گرافیک ، تصویرسازی کتاب کودک ، خلاقیت ، عاملیت هنرمند ، سواد بصری