بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر فرایند خلاقیت در معماری معاصر

گسترش شتابان فناوری های هوش مصنوعی (AI) و مدل های مولد، نفوذ پارادایم های سنتی آفرینش هنری و فرآیندهای طراحی را در معماری معاصر با چالش های جدی مواجه کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر فرآیند خلاقیت در معماری معاصر و تبیین تعامل میان خلاقیت محاسباتی ماشین و خلاقیت شهودی انسان انجام شده است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی- تحلیلی- با رویکرد کیفی است که اطلاعات آن به شیوه کتابخانه ای و از طریق تحلیل محتوای اسناد و متون علمی معتبر داخلی و بین المللی (۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶) گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی فراتر از یک ابزار ترسیمی و به عنوان یک شریک خلاق در قالب پارادایم هم آفرینی تعاملی (Co-Creativity) عمل می کند. از منظر شناختی واگذاری فرآیند ایده پردازی واگرا به ماشین بار شناختی شبکه حالت پیش فرض (DMN) مغز طراح را کاهش داده و ظرفیت شبکه کنترل اجرایی (ECN) را برای ارزیابی های کیفی، معنایی و پدیدارشناختی آزاد می سازد. با این حال استفاده نامحدود و بدون فیلتر از خروجی الگوریتم ها چالش هایی نظیر بحران اصالت، همگن سازی زیباشناختی و گسست فرهنگی را به همراه دارد. در نهایت این پژوهش نتیجه می گیرد که حفظ اصالت معماری در این عصر در گرو توسعه مهارت مهندسی پرامپت، هرمنوتیک و سواد الگوریتمیک معماران جهت بومی سازی فرم های مولد است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مولد فرایند ، خلاقیت ، هم آفرینی (Co-Creativity) ، معماری معاصر ، علوم اعصاب شناختی ، اصالت طراحی