مدل مفهومی مدیریت رفتار عامل های مبتنی بر مدل های زبانی بزرگ در سازمان های دانشگاهی ایران

گسترش عامل های هوش مصنوعی مبتنی بر مدل های زبانی بزرگ ساختار تصمیم گیری و تولید دانش در سازمان های دانشگاهی را با تحول اساسی مواجه کرده است. شباهت ظاهری خروجی های این عامل ها با تولیدات انسانی، تمایز میان رفتار انسان و رفتار الگوریتمی را دشوار ساخته و پرسش هایی درباره مسئولیت پذیری، اصالت علمی و حکمرانی نهادی ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوبی بومی برای حکمرانی رفتار عامل های هوش مصنوعی در سازمان های دانشگاهی ایران تدوین شده است. در این راستا ابتدا چرخه رفتار دانشگاهی در شش مرحله بازتعریف و تفاوت های ساختاری رفتار انسان و عامل در هر مرحله تحلیل شد. سپس با تکیه بر ابعاد تفاوت شناختی و تصمیم گیری ماتریس ریسک کاربردهای هوش مصنوعی در دانشگاه بر اساس درجه خودکارسازی و شدت پیامد خطا طراحی گردید. در ادامه یک ساختار حکمرانی سه لایه شامل عامل، اجرایی عامل ناظر و نظارت انسانی معنادار پیشنهاد شد. یافته های تحلیلی نشان می دهد که حکمرانی موثر رفتار عامل ها نه از طریق ممنوعیت کامل و نه از طریق رهاسازی بدون نظارت بلکه از طریق مدیریت ریسک، شفاف سازی زنجیره تصمیم و حفظ مسئولیت انسانی امکان پذیر است. چارچوب ارائه شده می تواند مبنایی برای سیاست گذاری و توسعه سازوکارهای نظارتی در نظام آموزش عالی کشور فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

مدیریت هوش مصنوعی ، سازمان های دانشگاهی ، رفتار عامل های هوشمند ، مدیریت ریسک الگوریتمی ، نظارت انسانی معنادار ، آموزش عالی ایران