شناسایی عوامل موثر بر هدررفت انرژی گاز در بخش خانگی با رویکرد خوشه بندی: مطالعه رفتاری موردی شهر ایلام

افزایش مصرف گاز در بخش خانگی یکی از چالش های اصلی مدیریت انرژی در ایران است. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل رفتاری و زیرساختی موثر بر هدررفت گاز در شهر ایلام انجام شده است. داده های مورد استفاده از طریق پرسشنامه ای ساختاریافته از ۷۰۰ خانوار جمع آوری شد و با استفاده از روش خوشه بندی، خانوارها در چهار گروه متمایز طبقه بندی گردیدند. هر خوشه ترکیبی ویژه ای از ویژگی هایی نظیر سطح تحصیلات، نوع پنجره، کیفیت عایق بندی، الگوی استفاده از سیستم گرمایشی و سطح درآمد را نشان داد. سپس با به کارگیری رگرسیون چندمتغیره، تاثیر هر عامل بر میزان مصرف گاز در هر خوشه برآورد شد. یافته ها نشان داد که عواملی نظیر خاموش نکردن سیستم گرمایشی هنگام خروج از منزل، استفاده از پنجره های تک جداره و فقدان عایق بندی موثر از مهم ترین دلایل هدررفت انرژی گاز هستند. تحلیل خوشه ها امکان ارائه راهکارهای شخصی سازی شده را فراهم کرد؛ به طور مثال، برای خوشه های با درآمد پایین ارائه یارانه و آموزش عملی و برای خوشه های با درآمد بالاتر توسعه فناوری های هوشمند مدیریت انرژی پیشنهاد شد. این مطالعه گامی در جهت سیاست گذاری مبتنی بر داده در حوزه مصرف انرژی خانگی است و نشان می دهد که رویکرد خوشه بندی می تواند ابزار موثری برای شناسایی الگوهای مصرف و طراحی مداخلات هدفمند باشد. نتایج حاصله می تواند توسط شرکت های گاز، برنامه ریزان شهری و سیاست گذاران انرژی برای کاهش هدررفت و ارتقای بهره وری مصرف گاز مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مصرف گاز خانوگی ، خوشه بندی ، تحلیل رفتاری ، رگرسیون چندمتغیره ، بهینه سازی انرژی