تاثیر هوش مصنوعی بر فرآیندهای ساخت اجتماعی واقعیت: یک تحلیل جامعه شناختی

در دهه های اخیر هوش مصنوعی از ابزاری فنی به عاملی فعال در شکل دهی واقعیت اجتماعی بدل شده است. این پژوهش با تکیه بر نظریه «خلق اجتماعی واقعیت» برگر و لاکمن و رویکردهای انتقادی مطالعات علم و فناوری به تحلیل نقش هوش مصنوعی در بازپیکربندی فرآیندهای برونی سازی، عینی سازی و درونی سازی می پردازد. در چارچوب پیشنهادی «چرخه برساخت واقعیت توسط هوش مصنوعی»، سه مرحله ی پیوسته شناسایی می شود: گیراندازی (تبدیل کنش انسانی به داده)، عینیت الگوریتمی (تبدیل داده به حقیقت مصنوعی) و در هم تنیدگی با عمل (درونی شدن منطق الگوریتمی در زندگی روزمره). این چرخه بازتولیدکننده ی قدرت و نابرابری بوده و پیامدهایی در حوزه معرفت، هویت و عدالت اجتماعی دارد. نتایج نشان می دهد هوش مصنوعی ابزاری خنثی نیست، بلکه عاملی فعال در دگرگونی تعاملات و نهادهای اجتماعی است. پژوهش بر لزوم مطالعات تجربی و سیاست گذاری شفاف برای مدیریت اثرات اجتماعی و معرفت شناختی هوش مصنوعی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، ساخت اجتماعی ، واقعیت ، گیراندازی ، عینیت الگوریتمی ، در هم تنیدگی با عمل