بهبود یادگیری مفاهیم علوم از طریق شخصی سازی مسیر آموزش با بهره گیری از هوش مصنوعی: یک مرور نظام مند

این پژوهش با هدف بررسی نظام مند نقش هوش مصنوعی در شخصی سازی مسیر یادگیری و ارتقای فهم مفاهیم علوم در دوره آموزش عمومی انجام شد. بدین منظور با پیروی از دستورالعمل های PRISMA و اعمال معیارهای ورود و خروج دقیق جستجوی گسترده ای در پایگاه های داده داخلی و بین المللی طی بازه زمانی ژانویه ۲۰۱۸ تا اکتبر ۲۰۲۵ انجام شد. از میان ۷۹ مطالعه اولیه پس از غربالگری چند مرحله ای تنها ۳ مقاله واجد شرایط شناسایی گردید که دو مورد از نوع شبه تجربی و یک مورد کیفی بود. کیفیت روش شناسی مطالعات با ابزار MMAT ارزیابی شد و تحلیل داده ها به روش سنتز روایی و با رویکرد تماتیک صورت گرفت. یافته ها نشان داد که استفاده از هوش مصنوعی در آموزش علوم از طریق سازوکارهایی همچون ارائه بازخورد آنی، تطبیق سطح محتوا با توانمندی های فردی و تنظیم پویای مسیر یادگیری به بهبود معنادار یادگیری مفاهیم علمی، حفظ بلندمدت اطلاعات و انتقال دانش به موقعیت های جدید منجر می شود. همچنین شواهد نشان داد پذیرش و نگرش مثبت معلمان نسبت به فناوری های هوشمند نقش حیاتی در اثر بخشی آن دارد. با وجود پتانسیل قابل توجه هوش مصنوعی در تقویت یادگیری علوم، چالش هایی شامل محدودیت زیرساخت، نیاز به توسعه شایستگی های دیجیتال معلمان، دغدغه های اخلاقی و کمبود مطالعات میدانی گسترده در مدارس واقعی وجود دارد. در مجموع نتایج بیانگر اثر مثبت فناوری های هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری و ارتقای عملکرد دانش آموزان در علوم است، اما تاکید می شود که بهره گیری پایدار و اثر بخش از آن مستلزم برنامه ریزی آموزشی، سیاست گذاری حمایتی و پژوهش های تکمیلی میدانی و طولی است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، شخصی سازی یادگیری ، آموزش علوم ، آموزش عمومی ، Artificial Intelligence ، Adaptive Learning ، Science Education ، General education