درآمد، نابرابری و شادی در ایران (۱۳۹۰-۱۴۰۳): آزمون فرضیه های مادی گرایی و توزیع درآمد با روشهای بیزی و یادگیری ماشین

مقدمه: در راستای اهمیت روزافزون شادی و رفاه ذهنی به عنوان معیار نهایی توسعه و محور «اقتصاد شادی»، این پژوهش با تمرکز بر ایران در دوره ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ (به عنوان نمونه یک اقتصاد تحت شوک) به بررسی رابطه بین درآمد و شادی و آزمون نقش تعدیل گری نابرابری درآمدی و رشد اقتصادی می پردازد. هدف اصلی آن، ارائه و به کارگیری یک چارچوب نوآورانه و بومی برای تحلیل این رابطه است که به طور بالقوه بتواند به ابزاری موثر برای پایش و ارزیابی سیاستهای عمومی تبدیل شود. روش: این مطالعه با استفاده از داده های پانلی استانهای ایران (۱۳۹۰-۱۴۰۰) و در چارچوب یک نظام تحلیل یکپارچه مبتنی بر پایتون انجام شده است. روش شناسی ترکیبی به کار گرفته شده شامل مدل سازی بیزی، الگوریتمهای یادگیری ماشین و روشهای ناپارامتریک است. برای افزایش دقت و تفسیرپذیری، از رگرسیون ریج و روش شیپ نیز استفاده شده است. یافته ها: در اقتصاد ایران، کاهش قدرت خرید واقعی عامل تاثیرگذار اصلی بر شادی است، نه نابرابری درآمدی. رابطه درآمد و شادی روندی افزایشی و غیرخطی دارد. اثر نابرابری در مدلها غیرمعنادار بود و تنها فرضیه مادی گرایی مستمر تایید شد. نتایج با روشهای بیزی و یادگیری ماشین، قطعی و قابل اتکا هستند. بحث: این پژوهش نشان داد در بستر اقتصادی ایران، حفظ قدرت خرید واقعی و کنترل تورم، تاثیر مستقیم تری بر شادی نسبت به کاهش نابرابری دارد. یافته ها ضرورت بومی سازی نظریه های شادی و تمرکز سیاستی بر ثبات اقتصادی را نشان می دهند. چارچوب ارائه شده نیز ابزاری عملی برای پایش تاثیر سیاستها بر رفاه ذهنی فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

Bayesian Analysis ، Household Income ، Income Inequality ، Real Purchasing Power ، Subjective Well-being ، Happiness Economics ، تحلیل بیزی ، درآمد خانوار ، رفاه ذهنی ، قدرت خرید واقعی ، اقتصاد شادی ، نابرابری درآمدی