تروماهای روانی–اجتماعی پس از زلزله از منظر بازماندگان و کنشگران اجتماعی: مطالعه ای کیفی در سرپل ذهاب

مقدمه: زلزله ها علاوه بر خسارات فیزیکی، پیامدهای عمیق روانی و اجتماعی برجای می گذارند که اغلب در برنامه های بازتوانی نادیده گرفته می شوند. این مطالعه با هدف تبیین تروماهای روانی و اجتماعی  پس زلزله آبان ۱۳۹۶ سرپل ذهاب از منظر بازماندگان وکنشگران اجتماعی انجام شد. روش: پژوهش حاضر یک مطالعه کیفی با رویکرد تحلیل مضمون است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۴۸ مشارکت کننده (۳۵ نفر از بازماندگان زلزله و ۱۳ نفر از کارشناسان اجتماعی و امدادی) و با نمونه گیری هدفمند تا اشباع نظری گردآوری شد. داده ها به صورت هم زمان جمع آوری و تحلیل شدند. یافته ها: تحلیل داده ها به شناسایی هفت طبقه انتزاعی از تروماهای روانی–اجتماعی منجر شد که شامل:  تداوم ناامنی روانی و اضطراب وجودی، اختلال در ادراک زمان و الگوهای خواب، ، هراس های فضایی و محیطی، اضطراب اطلاعاتی و شایعه محوری، فروپاشی معنایی در ادراک و روابط اجتماعی بازماندگان، تنش های اجتماعی پس از بحران، و وابستگی و فرسایش کنشگری اجتماعی بود. این تروماها بازگشت به زندگی عادی، انسجام اجتماعی و احساس امنیت را به طور معناداری مختل کرده بودند. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد تروماهای روانی–اجتماعی پس از زلزله، پدیده هایی چندلایه و پایدارند که بدون مداخلات جامع روانی–اجتماعی در فرآیند بازتوانی، بازتولید می شوند. توجه سیاست گذاران به این لایه های پنهان، شرط ضروری بازسازی پایدار پس از بلایا است

کلیدواژه ها:

Psychosocial trauma ، Earthquake survivors ، Social actors ، Thematic analysis ، Earthquake ، Sarpol-e Zahab ، تروماهای روانی -اجتماعی ، بازماندگان زلزله ، کنشگران اجتماعی ، تحلیل مضمون ، زلزله ، سرپل ذهاب