تاثیر دو شیوه تمرینی اجباری و اختیاری و بازی در محیط غنی بر بیان اورکسین A هیپوکمپ در موش های صحرایی نر نابالغ

زمینه و هدف: عوامل محیطی می توانند در دوران کودکی و نوجوانی که مغز در حال شکل گیری و توسعه است، به عنوان عاملی موثر در یادگیری و توسعه عملکردهای شناختی نقش داشته باشند. تنوع فعالیت های بدنی و تعاملات محیطی نیز می تواند به تنظیم مسیر اورکسینرژیک مغز کمک کند و به تبع آن بر پاسخ های تنش زا، دریافت غذا و مقدار دریافت انرژی تاثیر بگذارد. اورکسین A، یک نوروپپتید کلیدی است که نقش بسیار مهم و ارزنده ای در پیامدهای رفتاری مختلف ایفا می کند. این نوروپپتید به طور مستقیم بر هر دو مسیر مرکزی و محیطی محور هیپوتالاموس-هیپوفیز- آدرنال تاثیر مستقیم دارد. در دوران رشد مغز، تاثیر عوامل محیطی و سبک زندگی بر توسعه شناختی و عاطفی بیشتر نمایان می شود. برای نمونه محیط هایی که محرک های متنوع و فعالیت های چالش برانگیز را فراهم می کنند، می توانند به تقویت دستگاه اورکسینرژیک کمک کنند و در نتیجه در بهبود عملکردهای شناختی موثر باشند. هدف اصلی این پژوهش، مقایسه تاثیر محیط غنی و شیوه های تمرینی اجباری و اختیاری بر میزان عملکرد دستگاه اورکسینرژیک و در پی آن بررسی پاسخ های اضطرابی در موش های صحرایی نر نابالغ است. مواد و روش ها: در این پژوهش ۶۰ سر موش صحرایی نر نابالغ ۱۲ روزه انتخاب و در چهار گروه ۱۵تایی تمرین اجباری، تمرین اختیاری، بازی در محیط غنی شده و کنترل به صورت تصادفی جایگزین شدند. پس از آشناسازی و انجام آزمون سرعت بیشینه (۲۵ روزگی، وزن ۷±۵۱/۴۳ گرم) گروه ها طی سه هفته به روش برگزیده پرداختند. گروه تمرین اجباری شامل ورزش دویدن استقامتی روی نوار گردان بود که سه نوبت در روز و شش روز در هفته به صورت فزاینده اجرا شد. در گروه اختیاری موش های صحرایی به صورت نامحدود به چرخ گردان دسترسی داشتند. برای بازی در محیط غنی شده، قفس بزرگی حاوی محرک های غنی متفاوت (اسباب بازی، چرخ گردان و نردبان) فراهم شد. در پایان بافت هیپوکمپ شماری از موش های صحرایی برای ارزیابی بیوشیمیایی جدا شد. سطح مغزی اورکسین A با استفاده از تکنیک وسترن بلات اندازه گیری شد. سپس گروه های باقی مانده طی آزمون رفتاری میدان باز مورد سنجش قرار گرفتند. از آزمون تحلیل واریانس یکطرفه و به دنبال آن آزمون تعقیبی بونفرونی به منظور سنجش تفاوت های بین گروهی استفاده شد. نتایج: نتایج آزمون آماری تفاوت معناداری را در میزان اورکسین A هیپوکمپ موش های صحرایی نابالغ بین گروه ها نشان داد که این تفاوت بین گروه تمرین اجباری با گروه کنترل معنادار بود (۰۲۲/۰P=). در آزمون رفتاری میدان باز تفاوت معناداری بین گروه ها دیده شد. نتایج نشان داد میزان اضطراب گروه های تمرینی بیشتر از کنترل و در بین گروه ها، گروه تمرین اجباری بیشتر از گروه تمرین اختیاری و محیط غنی بود. همچنین تفاوت معناداری در فعالیت حرکتی عمومی بین گروه ها دیده نشد. نتیجه گیری: می توان گفت اگرچه فعالیت بدنی و عوامل محیطی به افزایش میزان اورکسین A در هر سه گروه منجر شد، اما تمرین اجباری نسبت به گروه کنترل تفاوت معناداری داشت. تمرین و فعالیت بدنی به افزایش اورکسین A منجر شد و با تاثیر بر محور HPA به رفتار اضطرابی در موش های صحرایی نابالغ انجامید.

کلیدواژه ها:

تمرین اجباری و اختیاری ، دستگاه اورکسینرژیک ، محیط غنی شده ، نابالغ ، هیپوکمپ