کارکرد مولفه های زمان روایی در بازنمایی حافظه جمعی در رمان های عبدالسلام عجیلی (با تاکید بر نظم و تداوم در نظریه ژرار ژنت)

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 75

فایل این مقاله در 26 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JALL-18-1_006

تاریخ نمایه سازی: 14 آبان 1405

چکیده مقاله:

زمان روایی از مهم ترین مولفه های ساختاری روایت است که می تواند نقشی فعال در تولید معنا و بازنمایی تجربه تاریخی ایفا کند. پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه روایت شناختی ژرار ژنت، به بررسی کارکرد مولفه های زمان روایی در بازنمایی حافظه جمعی در رمان های عبدالسلام عجیلی می پردازد و به طور خاص بر دو مولفه «نظم» و «تداوم» تمرکز دارد. هدف پژوهش آن است که نشان دهد چگونه دست کاری ساختار زمانی روایت، فراتر از کارکردهای صوری، در بازسازی حافظه تاریخی و تجربه زیسته جمعی جامعه نقش آفرین است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر تحلیل کیفی متن است. در این چارچوب، مولفه های زمان روایی بر پایه مقولات نظری ژنت شناسایی و بررسی شده اند و با استخراج نمونه های شاخص گسست در نظم روایی (گذشته نگری و آینده نگری) و نیز دگرگونی های تداوم روایی (کندسازی و شتاب)، کارکرد معنایی و تاریخی این شگردها تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سازمان دهی زمان روایی در رمان های عجیلی با غلبه گذشته نگری و نامتوازن بودن تداوم روایت، در خدمت بازنمایی تجربه تاریخی و شکل گیری حافظه جمعی قرار دارد؛ به گونه ای که بازگشت های مکرر شخصیت ها به خاطراتی در پیوند با رخدادهایی چون جنگ تشرین، ساخت سد فرات و تجربه وحدت عربی، گذشته را به عنصری فعال در تفسیر اکنون تبدیل می کند. همچنین درنگ های توصیفی، صحنه های گفت وگو به ویژه گفت وگوهایی که تجربه فردی را به بستر اجتماعی و تاریخی پیوند می زنند، و شگردهای خلاصه و حذف، با برجسته سازی گزینشی مقاطعی از تاریخ معاصر سوریه مانند پیامدهای شکست وحدت عربی یا جابه جایی فلاحان در پی پروژه های توسعه ای، و کم رنگ سازی برخی دیگر، حافظه جمعی را به صورت تجربه ای گسسته و بازخوانی شونده بازنمایی می کنند.

کلیدواژه ها:

نظریه روایت شناختی ژرار ژنت ، نظم ، تداوم ، تاریخ جمعی ، عبدالسلام عجیلی

نویسندگان

منیره زیبائی

استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران