پیش بینی رویشگاه آویشن Thymus kotschyanus بر اساس عوامل محیطی با مدل سازی رگرسیون لجستیک(مطالعه موردی: دولانیه، پیرانشهر)

چکیدهسابقه و هدفعوامل محیطی می تواند تاثیر زیادی بر پراکنش گونه های گیاهی داشته باشد. پیش بینی رویشگاه گونه ها نیازمند شناخت این اثرات است. آویشن از مهم ترین جنس های خانواده نعناعیان با ۲۱۵ گونه است که به طور گسترده در جهان، خصوصا منطقه مدیترانه، پراکنش دارد. هدف پژوهش حاضر پیش بینی رویشگاه گونه Thymus kotschyanus با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک و روش های درون یابی در منطقه دولانیه شهرستان پیرانشهر است.مواد و روش هامتغیرهای توپوگرافی شامل ارتفاع از سطح دریا، درصد شیب و جهت شیب از مدل ارتفاع رقومی (DEM) منطقه و پارامترهای اقلیمی شامل متوسط درجه حرارت و بارندگی برای ایستگاه سینوپتیک دولانیه استخراج شد. تعداد ۹۴ نقطه ی حضور و عدم حضور گونه آویشن به صورت سیستماتیک تصادفی نمونه برداری شد. برای بررسی رابطه بین حضور گونه و عوامل محیطی از روش رگرسیون لجستیک دوتایی در نرم افزار SPSS استفاده شد. تغییرات مکانی احتمال حضور گونه نیز با استفاده از روش های درون یابی قطعی و زمین آماری بررسی شدنتایجنتایج نشان داد احتمال حضور آویشن با متغیرهای عرض جغرافیایی، جهت شیب، عرض برگ، درصد کربن آلی خاک، کربنات کلسیم، مس، متوسط بارندگی ماهانه و سالانه، درصد شن و رس رابطه معکوسی دارند. درحالی که متغیرهای شیب، طول برگ، ارتفاع گیاه، هدایت الکتریکی، pH، روی، آهن و متوسط دما با احتمال حضور آویشن رابطه مستقیمی دارند. احتمال حضور آویشن در مناطق خشک و نیمه خشک با شیب مناسب افزایش می یابد. توزیع مکانی احتمال حضور نشان داد شرق منطقه بیشترین احتمال حضور آویشن را دارد و از شرق به سمت جنوب غرب کاهش می یابد. در بیشتر مناطق احتمال حضور کمتر از ۲۵/۰ است و در بخش های کوچکی احتمال حضور نزدیک به یک است.نتیجه گیریبا توجه به نتایج به دست آمده از مدل های رگرسیونی که نشان دهنده تاثیر معنادار عوامل محیطی مانند ارتفاع، شیب، جهت جغرافیایی و بارش بر پراکنش گونه آویشن T. kotschyanus در مراتع منطقه است، می توان از این مدل ها به عنوان ابزار موثری برای شناسایی رویشگاه و ترسیم حدود جغرافیایی پراکنش این گونه استفاده کرد. به ویژه با توجه به افزایش حضور آویشن در شرق منطقه و کاهش محسوس آن در جنوب غرب، نتایج این پژوهش می تواند مبنای علمی مناسبی برای تدوین برنامه های مدیریتی چرا و توسعه کشت آویشن متناسب باقابلیت های طبیعی هر ناحیه فراهم آورد و به حفاظت و بهره برداری پایدار ازاین گونه ارزشمند کمک نماید.

کلیدواژه ها:

بوم شناسی ، بوم سازگان های پایدار ، مدل سازی رویشگاه ، مدل های رگرسیونی ، مدیریت مرتع