بررسی رابطه باور به منبع کنترل و خودپنداره تحصیلی؛ نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه باور به منبع کنترل و خودپنداره تحصیلی با درنظرگرفتن نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی در میان دانشجویان دانشگاه کاشان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. این مطالعه از نوع کمی و در قالب مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری این پژوهش شامل ۱۷۰۰ دانشجوی دانشکده های علوم انسانی و حقوق دانشگاه کاشان بود که تعداد ۲۷۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و پرسش نامه منبع کنترل راتر (۱۹۶۶)، پرسش نامه خودپنداره تحصیلی لیو و وانگ (۲۰۰۵) و پرسش نامه خودکارآمدی تحصیلی نوروزی و همکاران (۱۳۹۲) بین آنها توزیع شد؛ پس از حذف داده های ناقص، داده های ۲۳۰ نفر وارد فرایند تحلیل شد. نتایج نشان داد که باور به منبع کنترل بیرونی با خودپنداره تحصیلی (۲۱۳/۰-=β) و خودکارآمدی تحصیلی (۲۸۲/۰-=β)، رابطه منفی و معناداری دارد. همچنین خودکارآمدی تحصیلی رابطه مثبت و قوی با خودپنداره تحصیلی داشت (۷۸۹/۰-=β). آزمون میانجی گری نیز حاکی از آن بود که خودکارآمدی تحصیلی نقش واسطه ای معناداری در رابطه بین منبع کنترل بیرونی و خودپنداره تحصیلی ایفا می کند (۳۰۱/۰-=β). یافته ها بیانگر آن است که گرایش به منبع کنترل بیرونی می تواند با تضعیف خودکارآمدی، تصویر تحصیلی فرد را منفی کند، درحالی که ارتقای خودکارآمدی قادر است اثرات منفی کنترل بیرونی را کاهش دهد و خودپنداره تحصیلی دانشجویان را تقویت نماید. بر این اساس، طراحی مداخلات آموزشی و روان شناختی برای تقویت باورهای خودکارآمدی می تواند به بهبود خودپنداره و ارتقای انگیزش تحصیلی دانشجویان منجر شود.

کلیدواژه ها:

باور ، منبع کنترل ، کنترل بیرونی ، خودپنداره تحصیلی ، خودکارآمدی تحصیلی ، ارتقای انگیزش تحصیلی