نقش حمایت اجتماعی ادراک شده و تاب آوری در پیش بینی افکار خودکشی در بیماران افسرده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش حمایت اجتماعی ادراک شده و تاب آوری در پیش بینی افکار خودکشی در بیماران مبتلا به افسردگی انجام شده است. افسردگی به عنوان یکی از شایع ترین و ناتوان کننده ترین اختلالات روان پزشکی، مهم ترین عامل خطر برای افکار و رفتارهای خودکشی محسوب می شود و افکار خودکشی به عنوان یکی از نشانه های شدت افسردگی، نیازمند شناسایی عوامل محافظتی و پیش بینی کننده است. حمایت اجتماعی ادراک شده به عنوان ادراک فرد از در دسترس بودن حمایت عاطفی، اطلاعاتی و ابزاری از سوی خانواده، دوستان و افراد مهم، و تاب آوری به عنوان توانایی سازگاری مثبت و بازگشت موفقیت آمیز از تجارب دشوار، دو سازه کلیدی روان شناسی مثبت نگر هستند که به عنوان عوامل محافظتی در برابر افکار خودکشی شناخته می شوند. این پژوهش با رویکرد کمی و به روش توصیفی-همبستگی اجرا گردید. جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به افسردگی مراجعه کننده به مراکز مشاوره و کلینیک های روان پزشکی شهر اصفهان در سال ۱۴۰۴ بود. نمونه ای به حجم ۱۵۰ بیمار (۷۵ زن و ۷۵ مرد) با روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس ملاک های ورود (تشخیص افسردگی توسط روان پزشک، حداقل تحصیلات دیپلم، عدم ابتلا به اختلالات روان پریشی و عدم مصرف مواد) انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده شامل مقیاس حمایت اجتماعی ادراک شده چندبعدی (MSPSS) زیمت و همکاران (۱۹۸۸) با ۱۲ گویه در سه مولفه خانواده، دوستان و افراد مهم، مقیاس تاب آوری کانر و دیویدسون (CD-RISC) با ۲۵ گویه، و مقیاس افکار خودکشی بک (BSSI) با ۱۹ گویه بود. روایی ابزارها با تحلیل عاملی تاییدی و پایایی با آلفای کرونباخ (حمایت اجتماعی: ۸۸/۰، تاب آوری: ۸۷/۰، افکار خودکشی: ۹۱/۰) تایید شد. تحلیل داده ها با ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه به روش همزمان انجام شد. نتایج نشان داد که بین حمایت اجتماعی ادراک شده و افکار خودکشی رابطه منفی و معنادار (۴۲/۰-=r، p<۰٫۰۱) و بین تاب آوری و افکار خودکشی نیز رابطه منفی و معنادار (۳۸/۰-=r، p<۰٫۰۱) وجود دارد. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که حمایت اجتماعی ادراک شده و تاب آوری روی هم رفته ۲۶ درصد از واریانس افکار خودکشی را تبیین می کنند و حمایت اجتماعی ادراک شده (۲۸/۰-=β) و تاب آوری (۲۲/۰-=β) پیش بینی کننده های معنادار افکار خودکشی هستند. در میان ابعاد حمایت اجتماعی، حمایت خانواده (۳۲/۰-=β) قوی ترین پیش بینی کننده افکار خودکشی بود. این پژوهش نشان داد که تقویت حمایت اجتماعی ادراک شده و تاب آوری می تواند به عنوان راهبردی موثر در پیشگیری و کاهش افکار خودکشی در بیماران افسرده مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حمایت اجتماعی ادراک شده ، تاب آوری ، افکار خودکشی ، افسردگی ، عوامل محافظتی