تحلیل موانع اجرای سیاست های عمومی در آموزش وپرورش و ارائه راهکارهایی برای هماهنگی بهتر میان مدارس، ادارات و نهادهای دولتی

شکاف میان تدوین و اجرای سیاست های عمومی، یکی از پایدارترین و پرهزینه ترین چالش های نظام آموزش وپرورش ایران است. اسناد کلانی مانند سند تحول بنیادین تصویب می شوند، اما در مرحله اجرا با موانعی مواجه می گردند که ریشه در ساختار، منابع، نگرش و هماهنگی نهادی دارند. این پژوهش با هدف تحلیل موانع اجرای سیاست های عمومی در آموزش وپرورش و ارائه راهکارهایی برای هماهنگی بهتر میان مدارس، ادارات و نهادهای دولتی انجام شد. روش تحقیق از نوع کیفی با رویکرد تحلیل محتوای جهت دار و مرور نظام مند ادبیات پژوهشی بود که بر ۴۷ منبع علمی معتبر استوار گردید. یافته ها نشان داد که موانع اجرای سیاست ها در پنج مضمون اصلی قابل طبقه بندی هستند: (۱) موانع ساختاری و نهادی (تمرکزگرایی شدید، بوروکراسی بخشنامه محور، و ضعف استقلال مدارس)، (۲) موانع مالی و منابع (کمبود بودجه پایدار، عدم تخصیص کامل اعتبارات، و ناهماهنگی با وزارت اقتصاد)، (۳) موانع انسانی و نگرشی (عدم آشنایی نیروهای صف با سیاست ها، بی انگیزگی، و مقاومت در برابر تغییر)، (۴) موانع هماهنگی بین نهادی (فقدان سازوکار رسمی تعامل میان آموزش وپرورش و سایر نهادها، و موازی کاری)، و (۵) موانع مربوط به ماهیت سیاست ها (کلی گویی، عدم تطابق با واقعیت های محلی، و تغییرات مکرر با جابه جایی دولت ها). یافته های کلیدی نشان داد که شکاف عمیق میان تدوین و اجرا، ناشی از «محدودیت نهادی، تمرکزگرایی، کمبود منابع و ضعف پاسخگویی» است . همچنین مشخص شد که هماهنگی بین نهادی ضعیف، توانایی بخش آموزش را در ارائه یک صدای واحد در تصمیم گیری های بودجه ای تضعیف می کند . نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که رفع این موانع، نیازمند حرکت هم زمان در چند جبهه است: تمرکززدایی تدریجی و دادن اختیار واقعی به مدارس، ایجاد سازوکارهای رسمی و منظم هماهنگی بین نهادی، تامین مالی پایدار و شفاف، و نهادینه سازی مشارکت ذی نفعان در فرآیند سیاست گذاری. پیشنهادهای پژوهش بر ضرورت تدوین نقشه راه مرحله ای با شاخص های کمی، ایجاد نهاد هماهنگ کننده فرابخشی، و انجام مطالعات میدانی در بستر مدارس ایران متمرکز است.

کلیدواژه ها:

اجرای سیاست عمومی ، آموزش وپرورش ، هماهنگی بین نهادی ، تمرکززدایی ، سند تحول بنیادین ، شکاف تدوین و اجرا