نقش معلمان خلاق و روش های نوین تدریس در پرورش خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی

خلاقیت به عنوان یکی از بنیادی ترین توانایی های انسانی، نقش تعیین کننده ای در پیشرفت فردی و اجتماعی ایفا می کند و دوره ابتدایی به دلیل انعطاف پذیری شناختی کودکان، حساس ترین و مناسب ترین مرحله برای پرورش آن شناخته می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معلمان خلاق و روش های نوین تدریس در پرورش خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ انجام شد. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری آن را کلیه معلمان دوره ابتدایی شهر یزد تشکیل دادند که از میان آن ها نمونه ای به حجم ۳۸۴ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای بر اساس جنسیت و ناحیه آموزشی انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته سنجش ویژگی های معلم خلاق، پرسشنامه روش های نوین تدریس و پرسشنامه پرورش خلاقیت دانش آموزان بود که روایی محتوایی و صوری آن ها توسط متخصصان علوم تربیتی تایید و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۸۷، ۰/۸۴ و ۰/۸۹ محاسبه شد. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، فراوانی و درصد) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه) صورت گرفت. یافته ها نشان داد که بین ویژگی های معلم خلاق (کنجکاوی، انعطاف پذیری، ریسک پذیری و تحمل ابهام) و به کارگیری روش های نوین تدریس (حل مسئله، یادگیری پروژه محور، بدیعه پردازی، بارش مغزی و ایفای نقش) با پرورش خلاقیت دانش آموزان رابطه مثبت و معنادار وجود دارد؛ همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که روش های نوین تدریس به طور معناداری پیش بین پرورش خلاقیت دانش آموزان هستند و در این میان، روش حل مسئله و یادگیری پروژه محور بیشترین سهم را در تبیین واریانس خلاقیت داشتند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که معلمان خلاق با ایجاد فضای امن و پذیرنده، طرح پرسش های باز، ارزش گذاری به ایده های نوآورانه و استفاده از روش های فعال آموزشی می توانند زمینه شکوفایی خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی را فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

معلم خلاق ، روش های نوین تدریس ، خلاقیت ، دوره ابتدایی ، شهر یزد.