هوش مصنوعی و عدالت آموزشی: نقش فناوری در کاهش شکاف آموزشی و دسترسی مناطق محروم به آموزش باکیفیت

عدالت آموزشی به عنوان یکی از بنیادی ترین حقوق انسانی، همواره با چالش های ساختاری و منطقه ای مواجه بوده است. ظهور هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، این پرسش بنیادین را مطرح کرده است که آیا فناوری می تواند شکاف های تاریخی آموزش را کاهش دهد یا خود به عاملی برای تعمیق نابرابری تبدیل می شود. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر مبنای تحلیل اسنادی، به بررسی نقش هوش مصنوعی در کاهش شکاف آموزشی و بهبود دسترسی مناطق محروم به آموزش باکیفیت می پردازد. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی از طریق شخصی سازی یادگیری، تولید محتوای بومی، و ارائه بازخورد فوری می تواند فرصت های یادگیری را برای دانش آموزان مناطق محروم گسترش دهد؛ با این حال، تحقق این потенциال مشروط به رفع موانعی چون سوگیری الگوریتمی، شکاف دیجیتال، ضعف زیرساخت ها، و نبود چارچوب های اخلاقی شفاف است. نتیجه گیری پژوهش آن است که هوش مصنوعی به خودی خود نه راه حل نابرابری است و نه عامل تشدید آن، بلکه اثر نهایی آن بر عدالت آموزشی به نحوه طراحی، پیاده سازی، و نظارت بر آن وابسته است.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، هوش مصنوعی ، شکاف دیجیتال ، مناطق محروم ، شخصی سازی یادگیری ، سوگیری الگوریتمی