عدالت آموزشی در عصر هوش مصنوعی با تاکید بر شکاف دیجیتال میان دانش آموزان مناطق برخوردار و کم برخوردار

گسترش هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، فرصت های تازه ای برای شخصی سازی یادگیری، توسعه محتوای آموزشی، پشتیبانی از معلمان و افزایش دسترسی به منابع علمی فراهم کرده است. بااین حال، بهره مندی از این فرصت ها به صورت یکسان میان همه دانش آموزان توزیع نشده است. تفاوت در دسترسی به اینترنت پایدار، تجهیزات دیجیتال، امکانات آموزشی، مهارت های فناورانه، سواد هوش مصنوعی و حمایت خانواده ها می تواند موجب شکل گیری یا تشدید نابرابری های آموزشی شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی ابعاد عدالت آموزشی در عصر هوش مصنوعی و تحلیل نقش شکاف دیجیتال در تفاوت فرصت های یادگیری میان دانش آموزان مناطق برخوردار و کم برخوردار است. این پژوهش با رویکرد مروری تحلیلی و با استفاده از منابع علمی و اسناد معتبر بین المللی در حوزه فناوری آموزشی، عدالت دیجیتال و هوش مصنوعی انجام شده است. یافته های حاصل از تحلیل منابع نشان می دهد که شکاف دیجیتال صرفا به تفاوت در دسترسی به ابزارهای فناورانه محدود نیست، بلکه تفاوت در کیفیت دسترسی، توانایی استفاده هدفمند از فناوری، کیفیت راهنمایی آموزشی و میزان بهره مندی از پیامدهای یادگیری را نیز در بر می گیرد. گزارش پایش جهانی آموزش یونسکو بر ضرورت ارزیابی فناوری های آموزشی از منظر عدالت، اثربخشی و تناسب با نیازهای یادگیرندگان تاکید می کند. همچنین، راهنمای یونسکو درباره هوش مصنوعی مولد، حفاظت از داده های شخصی، رویکرد انسان محور و استفاده مسئولانه از این فناوری را از الزامات به کارگیری آن در آموزش می داند. بر این اساس، مقاله نتیجه می گیرد که هوش مصنوعی به خودی خود تضمین کننده عدالت آموزشی نیست؛ بلکه تحقق ظرفیت های آن مستلزم سیاست گذاری توزیعی، توسعه زیرساخت های دیجیتال، توانمندسازی معلمان، تولید محتوای متناسب با نیازهای محلی و نظارت مستمر بر پیامدهای آموزشی و اخلاقی فناوری است.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، هوش مصنوعی ، شکاف دیجیتال ، نابرابری آموزشی ، سواد هوش مصنوعی ، مناطق کم برخوردار ، آموزش ابتدایی. ترجمه انگلیسی