تحلیل دراماتورژیک عشقنامه ملیک مطران، اثر قاسم هاشمی نژاد براساس اندیشه گابریل مارسل

پژوهش حاضر با هدف تحلیل دراماتورژیک فیلم نامه عشقنامه ملیک مطران، اثر قاسم هاشمی نژاد، بر پایه اندیشه گابریل مارسل انجام شده است. نبود پیوندی منسجم میان میراث عرفانی و ابزارهای معاصر نگارش و تحلیل، ضرورت این تحقیق را ایجاب می کند؛ پیوندی که در آن مفاهیم «راز/ مسئله»، «بودن/ داشتن»، «حضور» و «مشارکت» بتوانند از سطح نظر به منطق فهم بهتر متن منتقل شوند. روش این پژوهش کیفی و توصیفی-تحلیلی است و با رویکرد دراماتورژیک مارسل، بر خوانش درون متنی صحنه، کنش و دیالوگ تکیه دارد. داده ها به صورت کتابخانه ای و اسنادی گردآوری شده اند و نمونه پژوهش فیلم نامه یادشده است. یافته ها نشان می دهد: ۱. چارچوب روایی گوسانی و رفت و برگشت میان زمان حال وگذشته، کارکردی شبیه فاصله گذاری برشتی دارد و مخاطب را به تامل انتقادی دعوت می کند؛ ۲. قوس شخصیتی ملیک از قلمرو «داشتن» به «بودن» از رهگذر آوارگی و مشارکت جمعی، مصداق متانویاست و با منطق «حضور» و «راز» هم خوانی دارد؛ ۳. گفت وگوی سقراطی میان دراماتورژ و نمایشنامه نویس، با تاکید بر پرسشگری و بازگشایی لایه های معنایی متن، می تواند در فرآیند دراماتورژی، امکان بازخوانی اثر را تقویت کند و آن را با نیازهای تماشاگر معاصر پیوند دهد؛ ۴. پایان باز متن ظرفیت مناسبی را برای شکل گیری چنین گفت وگویی در فرآیند بازنویسی فراهم می کند. براساس این تحلیل، پیشنهادهای اجرایی مشخص شامل تبدیل روایت های توصیفی به دیالوگ، تمرکز نقش راوی/ پیرترخان، و برجسته سازی مشارکت جمعی در صحنه است. بنابراین، دراماتورژی مارسلی نه تنها ابزار تبیین مفهومی و عملی برای صحنه پردازی اثر هاشمی نژاد است، بلکه ازطریق نقش فعال دراماتورژ و گفت وگوی سقراطی با نویسنده، امکان ارتقای متن و معاصرسازی روایت های عرفانی را فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

عشقنامه ملیک مطران ، دراماتورژی ، گابریل مارسل ، هاشمی نژاد