خوانش مفهوم «کرامت» در اسرار التوحید و ترجمه رساله قشیریه براساس نظریه ایدئولوژی آلتوسر

نسبت دادن کرامات و خوارق عادات به مشایخ صوفیه، از دوران آغازین تصوف، به صورت پراکنده در متون صوفیه رواج داشته و بخشی از تذکره ها و مقامات مشایخ صوفیه را به خود اختصاص داده است. اسرار التوحید و ترجمه رساله قشیریه از متون برجسته عرفانی و تذکره های صوفیانه هستند که حکایات بسیاری در آنها به ذکر کرامات اولیا اختصاص یافته است. ازدیدگاه لویی آلتوسر، منتقد و فیلسوف فرانسوی، گفتمان حاکم بر چنین آثاری، گفتمانی اقتدارگرایانه و ایدئولوژیک میان مرید و مراد است و ایدئولوژی در کسوت کرامات، به طور ناخودآگاه و نامحسوس، موجب سلطه جویی مشایخ بر مریدان و سوژه های خود شده است. ازاین رو، در پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به خوانش انتقادی مفهوم کرامات در اسرار التوحید و ترجمه رساله قشیریه، براساس نظریه ایدئولوژی آلتوسر پرداخته ایم. یافته های پژوهش نشان می دهند که مبحث کرامات در لایه های درونی این آثار، به مثابه سازوبرگی ایدئولوژیکی، برای مشروعیت بخشی و بازتولید اقتدار گفتمان تصوف و غنی سازی و تثبیت دیگر عناصر ایدئولوژیک در آن به کار رفته است.

کلیدواژه ها:

لویی آلتوسر ، اسرار التوحید ، ترجمه رساله قشیریه ، کرامت ، ایدئولوژی