تاثیر تاج پوشش درختان جنگلی بر پوشش گونه های مرتعی زیرآشکوب (مطالعه موردی: ذخیرگاه نژدره، ارومیه، آذربایجان غربی)

مراتع مشجر، ترکیبی از گیاهان چوبی درختی و درختچه ای در آشکوب فوقانی و گیاهان علفی در زیر آشکوب است که با هم در ارتباط متقابل بوده و نوع پوشش آشکوب بالایی، بر گیاهان زیرآشکوب، اثرات متفاوتی دارد. این پژوهش، با هدف بررسی اثر تاج پوشش درختی، بر تنوع گونه ای زیرآشکوب در ذخیرگاه نژدره انجام شد. بدین منظور سه گونه درختی Acer monspessulanum، Pistacia atlantica و Crataegus azarollus که در این منطقه اهمیت نسبی بیشتری در ترکیب گیاهی آشکوب فوقانی دارند، انتخاب گردید. با استفاده از پلات های یک متر مربعی، درصد پوشش گیاهی زیرآشکوب درختان و فضای باز مرتعی مابین درختان (میکرو سایت ها)، در دو جهت دامنه ثبت شد. سپس شاخص های تنوع گونه ای برای هر یک از آنها، محاسبه شد. داده ها با تجزیه واریانس دو طرفه و آزمون دانکن، مورد آنالیز و مقایسه آماری قرار گرفتند. بر مبنای نتایج، میکرو سایت های باز فاقد درخت در مقایسه میکرو سایت های زیرآشکوب درختان، دارای تنوع گونه ای بالاتری هستند. ضمن اینکه، دو جهت شمالی و جنوبی دامنه ها، تفاوت معنی داری از نظر تنوع گونه ای نداشتند. گونه P. atlantica، اثر کاهنده در مقایسه با سایر گونه ها داشت و گونه C. azarollus در مواردی، سبب افزایش شاخص های تنوع گونه ای شد. نتایج آنالیز رگرسیون ، نشان داد که افزایش ارتفاع درختان و کاهش میزان سایه اندازی آنها، تنوع گونه ای زیرآشکوب را به طور معنی داری افزایش می دهد. بنابراین بایستی به منظور افزایش تنوع گونه ای زیرآشکوب، مدیریت درختان در جهت افزایش ارتفاع صورت گیرد و در طرح های پرورشی نیز اقدامات در جهت افزایش گونه های فاقد اثر آللوپاتی در جامعه گیاهی مشجر صورت گیرد.

کلیدواژه ها:

پوشش گیاهی ، تنوع گونه ای ، آشکوب علفی ، مراتع مشجر