تنوع زیستی جوامع جنگلی و استپی در رویشگاه های ارس البرزجنوبی (مطالعه موردی: منطقه فیروزکوه)

در مدیریت منابع طبیعی و اولویت بندی برای حفاظت، زیربنای مستحکم علمی از داده های تنوع زیستی موردنیازاست. رویشگاه های جنگلی ناحیه ایران وتورانی علی رغم اهمیت بوم شناسی و محیط زیستی، به لحاظ تنوع زیستی کمتر مورد پژوهش قرارگرفته اند. تحقیق حاضر به مطالعه تنوع زیستی گونه های گیاهی در بخشی از این رویشگاه ها می پردازد. مناطق مورد مطالعه شامل پنج ایستگاه در رویشگاه های ارس البرزجنوبی (فیروزکوه) هستند. نمونه برداری با برداشت قطعه-نمونه در امتداد خطوط ترانسکت با فواصل منظم و نقطه شروع تصادفی در هر ایستگاه انجام و اندازه قطعات نمونه با روش پلات های حلزونی و سطح حداقل تعیین شد. برای بررسی تنوع زیستی، شاخص های تنوع سیمپسون و شانون-وینر، غنای مارگالف و منهینیک و یکنواختی پیلو و شلدون به کارگرفته شدند. تجزیه و تحلیل شاخص های تنوع زیستی در ارتباط با جوامع گیاهی و متغیرهای محیطی، با استفاده از آنالیز واریانس یکطرفه و مقایسات میانگین دانکن انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد که تنوع گونه ای جوامع جنگلی به طور معنی داری بیشتر از جوامع استپی است. این تفاوت در سطح تیره نیز وجوددارد. بیشترین تنوع به جامعه بنه-بادام و جامعه ارس-پلاخور تعلق داشته و کمترین تنوع مربوط به جامعه کما است. جامعه ارس-پلاخور در اکوتون هیرکانی-ایران و تورانی انتشارداشته و بیشترین تنوع را در میان جوامع ارس دارااست. همچنین شاخص های تنوع در جامعه استپی درمنه-گون به طور معنی داری بیشتر از جامعه درمنه-اسپرس هستند. درمیان متغیرهای محیطی مطالعه شده، شیب، جهت جغرافیایی، ماده آلی و بافت خاک به طور معنی داری با شاخص های تنوع زیستی درارتباط هستند. به نحوی که با افزایش شیب تا ۸۰درصد، تنوع زیستی افزایش یافته و پس از آن به طور معنی داری کاهش می یابد. دررابطه با بافت خاک، بیشترین تنوع و غنای گونه ای مربوط به خاک هایی با بافت شنی رسی و شنی لومی بوده و خاک هایی با ماده آلی بیش از ۶درصد از تنوع گونه ای بیشتری برخوردارهستند.

کلیدواژه ها:

تنوع گونه های گیاهی ، ارس (Juniperus excelsa) ، متغیرهای محیطی ، ایران - تورانی