بررسی اثر ضد باکتریایی عصاره هیدرو الکلی بارهنگ کبیر (Plantago major L.) و ناخنک (Astragalus hamosus) بر تعدادی باکتری گرم منفی و گرم مثبت

بیماری زایی بسیاری از باکتری ها در انسان و همچنین بروز مقاومت در برخی از آن ها نسبت به مواد ضد باکتریایی، نیاز به یافتن انواع مواد ضد میکروبی را افزایش داده است. اخیرا تلاش هایی جهت جایگزینی داروهای شیمیایی توسط گیاهان دارویی صورت گرفته است، به همین منظور در این آزمایش تاثیر ضد باکتریایی عصاره هیدروالکلی دو گیاه دارویی بارهنگ کبیر و ناخنک بر تعدادی باکتری گرم مثبت و گرم منفی مورد مطالعه قرار گرفت. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی و با سه عامل اصلی شامل گیاه در دو سطح (بارهنگ کبیر و ناخنک)، باکتری در چهار سطح (شیگلا فلکسنری، آنتروکوکوس فکالیس، استرپتوکوکوس پیوژنز و هموفیلوس آنفلوانزا) و عامل ضد باکتریایی در شش سطح (دو نوع آنتی بیوتیک پنی سیلین و اریترومایسین و غلظت های ۰، ۲۵، ۵۰ و ۷۵ میلی گرم بر میلی لیتر عصاره) انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که نوع گیاه، باکتری و عامل ضد باکتریایی اثر معنی داری را در سطح یک درصد بر قطر هاله بازدارندگی داشتند. نتایج مقایسه میانگین ها نشان داد اگرچه قدرت بازدارندگی غلظت های مختلف عصاره نسبت به دو نوع آنتی بیوتیک پنی سیلین و اریترومایسین کمتر بود اما نسبت به شاهد (آب مقطر) معنی دار بود. در این آزمایش، تاثیر عصاره ناخنک در مقایسه با بارهنگ کبیر کمتر بود، هرچند که افزایش غلظت عصاره ها، سبب افزایش میزان قطر بازدارند گی رشد باکتری ها بخصوص استرپتوکوکوس پیوژنز و انتروکوکوس فکالیس می گردید. تاثیر عصاره بارهنگ با غلظت ۷۵ میلی گرم در محدودیت رشد باکتری های انتروکوکوس فکالیس و استرپتوکوکوس پیوژنز به ترتیب برابر اریترومایسین و ۷۶ درصد پنی سیلین بود.

کلیدواژه ها:

اریترومایسین ، بارهنگ کبیر ، باکتری ، پنی سیلین ، ناخنک