بررسی تاثیر شرایط محیطی بر میزان و ترکیبات شیمیایی روغن اسانسی گیاه پونه آبی، Mentha aquatica L. از رویشگاه های مختلف استان مازندران

گیاه پونه آبی در استان های شمالی ایران به صورت وسیع می روید. بخش های هوایی گیاه پیش از مرحله گلدهی و نمونه های خاک در فصل بهار سال ۱۳۹۲ از ۴ منطقه مختلف از شرق تا غرب استان مازندران شامل ساری، بابل، نوشهر و تنکابن و در سه تکرار جمع آوری شد. استخراج اسانس به روش تقطیر با آب و با استفاده از دستگاه کلونجر انجام شد و بازده اسانس در مناطق مختلف محاسبه شد. جداسازی و شناسایی ترکیبات مختلف تشکیل دهنده اسانس توسط دستگاه گاز کروماتوگرافی GC و GC/MS انجام شد. ویژگی های خاک شامل مقدار عناصر، میزان pH و هدایت الکتریکی(EC) اندازه گیری شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SAS ۹.۱ انجام گرفت. نتایج نشان داد که بازده اسانس با سه تکرار برای هرمنطقه بر اساس وزن خشک گیاه بین ۲۵۴/۰ % در ساری (شرق استان) تا (۴۷۴/۰%) در نوشهر (غرب استان) است. تعداد ترکیبات تشکیل دهنده اسانس روندی معکوس نشان داد به گونه ای که اسانس نمونه گیاهی نوشهر دارای کمترین تعداد ترکیبات (۲۶ ترکیب) و اسانس نمونه ساری دارای بیشترین تعداد ترکیبات (۳۴) ترکیب بود. شاخص ترین ترکیبات اسانس منتوفوران، ترانس- کاریوفیلن، اوکالیپتول، جرماکرن- دی و ویریدی فلورول بودند. نتایج آزمایش های خاک نشان داد که کاهش اسیدیته و هدایت الکتریکی خاک، افزایش مقدار نیتروژن، فسفر و عناصر آلی و مغذی خاک و بارندگی بیشتر در غرب استان منجر به تولید بیشتر اسانس شده اما افزایش اسیدیته و هدایت الکتریکی در شرق موجب تعداد بیشتر اجزای اسانس شد.

کلیدواژه ها:

اسانس ، Mentha aquatica L ، مازندران ، عوامل محیطی