واکاوی ظرفیت های مدرسه در پرورش تاب آوری، خودتنظیمی و مشارکت اجتماعی دانش آموزان

مدرسه به عنوان دومین نهاد اجتماعی سازی پس از خانواده، بستری منحصربه فرد برای پرورش مهارت های روانی–اجتماعی دانش آموزان فراهم می کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و اسناد علمی، به واکاوی ظرفیت های مدرسه در پرورش سه سازه کلیدی تاب آوری، خودتنظیمی و مشارکت اجتماعی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که ظرفیت های مدرسه در چهار حوزه برنامه درسی پنهان و آشکار، جو و فرهنگ مدرسه، روابط معلم–دانش آموز و فرصت های مشارکتی قابل طبقه بندی است؛ به گونه ای که هر یک از این حوزه ها می توانند به صورت هم افزا رشد این سه سازه را تسهیل کنند. برنامه درسی با طراحی تکالیف چالش برانگیز و پروژه های گروهی، زمینه تجربه شکست و بازیابی را فراهم می آورد؛ جو ایمن و حمایتگر مدرسه با ایجاد احساس تعلق، تاب آوری را تقویت می کند؛ روابط مثبت معلم–دانش آموز با فراهم سازی بازخورد سازنده و الگوسازی، خودتنظیمی را پرورش می دهد؛ و ساختارهای مشارکتی مانند شوراهای دانش آموزی و فعالیت های داوطلبانه، مشارکت اجتماعی را شکل می دهند. نتیجه گیری می شود که پرورش هم زمان این سه سازه نیازمند رویکردی کل نگر، نظام مند و مبتنی بر تغییر فرهنگ مدرسه است و صرف اجرای برنامه های پراکنده کافی نیست. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی ظرفیت سازی معلمان، بازطراحی محیط یادگیری و ایجاد سازوکارهای مشارکتی پایدار را در دستور کار قرار دهند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، خودتنظیمی ، مشارکت اجتماعی ، ظرفیت های مدرسه ، برنامه درسی پنهان ، جو مدرسه