نقش آموزش و پرورش در تربیت شهروند مسئول و مشارکت جو در جامعه

تربیت شهروند مسئول و مشارکت جو یکی از بنیادی ترین و در عین حال پیچیده ترین رسالت های نظام های آموزشی در جوامع معاصر به شمار می رود. آموزش و پرورش به عنوان نخستین نهاد رسمی اجتماعی سازی، بستری فراهم می آورد که در آن کودکان و نوجوانان علاوه بر کسب دانش و مهارت های شناختی، ارزش ها، نگرش ها و رفتارهای مدنی لازم برای زندگی مسالمت آمیز و سازنده در جامعه را درونی می سازند. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و پژوهش های داخلی و خارجی، به بررسی ابعاد گوناگون نقش آموزش و پرورش در تربیت شهروند مسئول و مشارکت جو می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که تربیت شهروندی موثر مستلزم هم افزایی چندلایه میان برنامه های درسی رسمی، فرهنگ مدرسه، الگوی رفتاری معلمان، فرصت های مشارکت عملی دانش آموزان در اداره امور مدرسه و تعامل سازنده با خانواده و نهادهای اجتماعی است. همچنین مشخص شد که رویکردهای سنتی و انتقالی صرف در آموزش شهروندی ناکارآمد بوده و رویکردهای مشارکتی، پروژه محور و مبتنی بر تجربه زیسته، اثربخشی بیشتری در پرورش مسئولیت پذیری و روحیه مشارکت جویی دارند. در پایان، راهکارهایی نظیر بازطراحی برنامه درسی تربیت شهروندی، توانمندسازی حرفه ای معلمان، ایجاد شوراهای دانش آموزی اثربخش و تقویت پیوند مدرسه با جامعه پیشنهاد شده است. تحقق این مهم، زمینه ساز پرورش نسلی آگاه، مسئولیت پذیر و مشارکت جو خواهد بود که توانایی ایفای نقش فعال در توسعه پایدار جامعه را دارد.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، تربیت شهروندی ، شهروند مسئول ، مشارکت اجتماعی ، مسئولیت پذیری ، برنامه درسی ، فرهنگ مدرسه.