بازتعریف عاملیت تربیتی معلم در عصر یادگیری الگوریتمی؛ واکاوی تاثیر فناوری های هوشمند بر استقلال فکری و رشد شناختی دانش آموزان

گسترش فناوری های هوشمند و نفوذ تدریجی الگوریتم های یادگیرنده در محیط های آموزشی، زمینه ساز تغییرات بنیادین در شیوه دسترسی به دانش، تعاملات یادگیری و الگوهای شکل گیری تفکر در دانش آموزان شده است. در چنین شرایطی، یکی از مسائل اساسی نظام تعلیم وتربیت، چگونگی حفظ و تقویت عاملیت انسانی در فرایندی است که بخش قابل توجهی از آن به ابزارهای هوشمند واگذار می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامدهای شناختی، روان شناختی و تربیتی استفاده از سامانه های هوش مصنوعی در محیط های یادگیری و تبیین الزامات تحول در نقش حرفه ای معلمان تدوین شده است. مسئله محوری پژوهش، احتمال وابستگی بیش از اندازه یادگیرندگان به پاسخ های آماده و پیشنهادهای الگوریتمی و تاثیر این وابستگی بر پرورش تفکر انتقادی، خلاقیت، استقلال در تصمیم گیری و مسئولیت پذیری فکری آنان است.این مطالعه با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، ظرفیت ها و محدودیت های آموزش هوشمند را در ارتباط با مولفه های اساسی رشد شناختی و تربیتی بررسی می کند. در این چارچوب، موضوعاتی همچون تغییر الگوهای پردازش اطلاعات، نقش بازخوردهای خودکار در شکل گیری عادت های یادگیری، تاثیر تعامل با سامانه های هوشمند بر انگیزش تحصیلی و ضرورت حفظ ارتباط انسانی در محیط آموزشی مورد توجه قرار گرفته اند. تحلیل مبانی نظری و مطالعات مرتبط نشان می دهد که دسترسی سریع به اطلاعات و پاسخ های تولیدشده توسط هوش مصنوعی، اگر بدون تقویت مهارت ارزیابی، پرسشگری و تحلیل همراه باشد، ممکن است فرصت تمرین فرایندهای مستقل اندیشیدن را محدود کند. در مقابل، استفاده هدفمند و هدایت شده از این فناوری می تواند زمینه مواجهه دانش آموزان با دیدگاه های متنوع، توسعه مهارت حل مسئله و تعمیق فرایند یادگیری را فراهم آورد.بر اساس نتایج تحلیل، نقش معلم در محیط های آموزشی آینده نیازمند بازتعریفی فراتر از انتقال اطلاعات و مدیریت کلاس است. معلم باید به طراح موقعیت های تفکرورزانه، ناظر انتقادی بر خروجی های هوشمند، هدایتگر فرایندهای شناختی و پشتیبان رشد اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان تبدیل شود. پژوهش حاضر بر این ضرورت تاکید دارد که تحول دیجیتال در آموزش زمانی می تواند به ارتقای کیفیت یادگیری منجر شود که توسعه توانمندی های فناورانه با حفظ استقلال فکری، مسئولیت پذیری انسانی و نظارت تربیتی معلم همراه باشد. در نهایت، الگوی مطلوب آموزش هوشمند نه بر محور واگذاری کامل فرایند یادگیری به فناوری، بلکه بر تعامل آگاهانه میان توانایی های انسانی و ظرفیت های محاسباتی سامانه های هوشمند استوار است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، عاملیت تربیتی معلم ، یادگیری الگوریتمی ، تفکر انتقادی ، استقلال شناختی ، هویت حرفه ای معلم ، تحول دیجیتال در آموزش.