تدوین چارچوب آموزش تصمیم گیری اخلاقی و مدیریت خطای انسانی در فرماندهی حوادث با بهره گیری از عاملهای هوش مصنوعی مولد و سناریوهای تعاملی چندعاملی

فرماندهی حوادث آتشنشانی در شرایط کمبود زمان، عدمقطعیت و تعارض میان اهداف ایمنی، نجات جان انسان و حفاظت از نیروها انجام میشود. آموزش متعارف، اگر صرفا بر یادگیری دستورالعملها و ارزیابی پاسخ نهایی متمرکز باشد، ممکن است فرایند استدلال اخلاقی، تشخیص خطای انسانی و بازنگری تصمیم در موقعیتهای پیچیده را بهاندازه کافی آشکار نکند. هدف پژوهش حاضر تدوین چارچوب مفهومی آموزش تصمیمگیری اخلاقی و مدیریت خطای انسانی با بهرهگیری از عاملهای هوش مصنوعی مولد و سناریوهای تعاملی چندعاملی است. پژوهش با روش مروری تحلیلی و سنتز طراحی از ادبیات فرماندهی حوادث، تصمیمگیری طبیعیگرا، آگاهی موقعیتی، مدیریت سیستمی خطا و شبیهسازی مبتنی بر عامل انجام شده است. برآیند تحلیل، چارچوبی هشتجزئی شامل تعریف شایستگی و اهداف اخلاقی، طراحی سناریوی ایمن، عاملهای نقشمحور، موتور رخداد مبتنی بر قواعد، تعامل تصمیممحور کارآموز، ثبت ردپای تصمیم، بازخورد ارزیاب انسانی و حکمرانی و اعتبارسنجی سامانه است. در الگوی پیشنهادی، هوش مصنوعی برای تولید گفتوگو و تنوع تعامل استفاده میشود، اما قواعد ایمنی، پیامدهای فنی و معیارهای نمرهدهی زیر نظارت متخصص باقی میمانند. معیارهای ارزیابی شامل شناسایی تعارض ارزشها، کیفیت توجیه تصمیم، بازشناسی خطا، ارتباط تیمی، توجه به اطلاعات تازه و توان اصلاح مسیر است. این مقاله یک پیشنهاد مفهومی است و اثربخشی آموزشی آن بهصورت تجربی آزمون نشده است. نتیجه آن است که شبیهسازی چندعاملی، با وجود ظرفیت آموزشی، تنها در صورت کنترل خطای مولد، شفافیت معیارها و حفظ نقش مربی میتواند ابزاری مسئولانه برای تمرین قضاوت اخلاقی فرماندهان باشد.

کلیدواژه ها:

تصمیمگیری اخلاقی ، فرماندهی حوادث ، خطای انسانی ، عاملهای مولد