تبیین سازوکارهای بازتولید سکوت سازمانی در ساختارهای سلسله مراتبی آتشنشانی؛ واکاوی تاثیر روابط قدرت بر پنهان سازی خطاهای عملیاتی و تضعیف فرهنگ ایمنی

در سازمانهای آتشنشانی، سلسلهمراتب فرماندهی برای هماهنگی عملیات پرمخاطره ضروری است؛ بااینحال، چنانچه اقتدار عملیاتی با محدودیت گفتوگوی انتقادی در محیط سازمانی یکسان انگاشته شود، احتمال شکلگیری سکوت درباره خطاها، شبهحوادث و نشانههای خطر افزایش مییابد. هدف مقاله حاضر تبیین سازوکارهای احتمالی بازتولید سکوت سازمانی و ترسیم نسبت آن با روابط قدرت، گزارشدهی ایمنی و یادگیری از حوادث است. پژوهش به روش مروری تحلیلی و با تلفیق انتقادی مطالعات معتبر حوزه سکوت و صدای کارکنان، امنیت روانشناختی، مدیریت خطا و پژوهشهای ویژه خدمات آتشنشانی انجام شده و فاقد داده میدانی جدید است. تحلیل مفهومی منابع، هفت سازوکار بههمپیوسته را مشخص میکند: تعمیم اقتدار صحنه عملیات به تعاملات روزمره، محاسبه هزینههای احتمالی اظهار نظر، انتظارات نانوشته درباره وفاداری و فرمانپذیری، شخصیسازی خطا، اصطکاک فرایند ثبت گزارش، فقدان بازخورد پس از گزارش و عادیشدن سکوت از طریق جامعهپذیری حرفهای. در عین حال، شواهد اختصاصی آتشنشانی نشان میدهند رابطه میان سلسلهمراتب، ادراک امنیت روانشناختی و بیان هشدار در همه موقعیتها یکسان نیست؛ بنابراین، سکوت نباید نتیجه قطعی ساختار فرماندهی قلمداد شود. دستاورد مقاله، ارائه مدل چرخه بازتولید سکوت و مجموعهای از شاخصهای پیشنهادی برای سنجش تبدیل «گزارش» به «اقدام اصلاحی» است. نتیجه آنکه کاهش پنهانماندن خطاها مستلزم حفظ وضوح فرماندهی عملیاتی همراه با حمایت از گزارشگری بدون تلافی، تفکیک خطای انسانی از تخلف عامدانه و تضمین پاسخگویی سازمانی است.

کلیدواژه ها:

سکوت سازمانی ، روابط قدرت ، آتشنشانی ، گزارش خطای عملیاتی ، فرهنگ ایمنی