بررسی رابطه ی آموزش ادبیات فارسی با پرورش هویت فرهنگی-زبانی در دانش آموزان

زبان و ادبیات دو وجه جدانشدنی از هویت فرهنگی هر جامعه اند و آموزش ادبیات فارسی در نظام آموزشی می تواند نقشی تعیین کننده در شکل گیری هویت فرهنگی-زبانی دانش آموزان ایفا کند. هدف این پژوهش بررسی رابطه آموزش ادبیات فارسی با پرورش هویت فرهنگی-زبانی در دانش آموزان و شناسایی نقش متون ادبی، روش های تدریس و چالش های موجود در این فرایند است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و از نوع مرور ادبیات با رویکرد کتابخانه ای است؛ داده ها از طریق مطالعه کتاب ها، مقالات علمی، پایان نامه ها و منابع معتبر مرتبط گردآوری و با روش تحلیل مفهومی و دسته بندی یافته ها تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که آموزش ادبیات فارسی در سه سطح زبانی، نمادین و عاطفی-اجتماعی بر هویت فرهنگی-زبانی دانش آموزان اثرگذار است. در سطح زبانی، این آموزش دایره واژگان، حس زبانی و توانایی بیان را تقویت می کند؛ در سطح نمادین، با آشنایی دانش آموز با ارزش ها، اسطوره ها و الگوهای فرهنگی، حس تعلق به میراث ادبی را پرورش می دهد؛ و در سطح عاطفی-اجتماعی، با ایجاد همذات پنداری و فضای پرسشگری، تفکر انتقادی و هویت معاصر را شکل می دهد. همچنین، چالش هایی چون تقلیل آموزش به حفظیات، فاصله زبانی متون کلاسیک با دنیای معاصر دانش آموزان و رویکرد امتحان محور، از موانع اصلی این فرایند شناخته شده اند. نتیجه می شود که آموزش ادبیات فارسی در صورتی که از چارچوب امتحان محوری خارج شده و با روش های مشارکتی، تفسیر آزاد و ترکیب متون کلاسیک و معاصر همراه باشد، می تواند هویت فرهنگی-زبانی پویا، آگاه و سازگار با جهان چندفرهنگی امروز را در دانش آموزان پرورش دهد.

کلیدواژه ها:

آموزش ادبیات فارسی ، هویت فرهنگی-زبانی ، دانش آموز ، متون ادبی ، پرورش هویت.