هوش مصنوعی و آزادی خلاقانه در تئاتر

هوش مصنوعی در سال های اخیر از حاشیه ی آزمایشگاه های رایانش به قلب فرایندهای خلاقانه ی تئاتر وارد شده است؛ از تولید درام و نمایشنامه تا طراحی صحنه، هدایت بازیگر و حتی اجرای زنده. پرسش محوری این مقاله آن است که ورود سیستم های هوشمند به تئاتر، «آزادی خلاقانه» را چگونه بازتعریف می کند: آیا این فناوری ها آزادی هنرمند را گسترش می دهند، یا با ایجاد وابستگی، استانداردسازی و ابهام در authorship آن را محدود می سازند. با مرور نظام مند ادبیات پژوهشی انگلیسی زبان در فاصله ی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ و تحلیل مفاهیم کلیدی «افزایش خلاقیت»، «هم آفرینی انسان-ماشین»، «نویسندگی توزیع شده» و «نظارت پذیری»، استدلال می شود که هوش مصنوعی به خودی خود نه آزادی آفرین است و نه آزادی ستیز؛ اثر آن به نوع طراحی چارچوب های نهادی، شفافیت فرایند و جایگاه تصمیم نهایی هنرمند بستگی دارد. یافته ها نشان می دهد نظام های مولد بیشتر «اجزای تقویت کننده» هستند تا «عاملان خلاق مستقل»، و آزادی خلاقانه زمانی حفظ می شود که هوش مصنوعی در نقش همکار قابل کنترل و نه جانشین تصمیم گیرنده عمل کند. مقاله در پایان چارچوبی برای «فاصله ی ایمن» میان تکنولوژی و خلاقیت پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، تئاتر ، آزادی خلاقانه ، نویسندگی توزیع شده ، هم آفرینی انسان-ماشین ، اخلاق اجرا ، شفافیت الگوریتمی