عوامل موثر بر یادگیری دانش آموزان در کلاس درس: یک مرور نظام مند

شناسایی عواملی که در سطح کلاس درس بیشترین اثر را بر یادگیری دانش آموزان دارند، یکی از محورهای پایدار پژوهش تربیتی است که با وجود انبوه مطالعات، تصویری یکپارچه و قابل استفاده برای تصمیم گیری آموزشی کمتر ارائه کرده است. این مقاله با اتکا به پروتکل PRISMA ۲۰۲۰ و با هدف سنتز شواهد حاصل از فراتحلیل ها، مرورهای نظام مند و پژوهش های تجربی درباره عوامل کلاسی موثر بر یادگیری دانش آموزان انجام شده است. جست وجو در پایگاه های ERIC، Scopus، Google Scholar و PsycINFO با رشته های بولی مرتبط انجام شد و مطالعاتی که به رابطه متغیرهای کلاسی با دستاورد یا یادگیری دانش آموزان پرداخته بودند وارد مرور شدند. سنتز شواهد نشان می دهد که کیفیت رفتارهای آموزشی معلم—به ویژه ساختاردهی، پرسشگری، مدل سازی، مدیریت زمان و کیفیت بازخورد—از پراثرترین عوامل در سطح کلاس است و در مدل هایی مانند DMEE به صورت هشت عامل رفتاری قابل مشاهده عملیاتی شده است. در کنار آن، حمایت از خودمختاری همراه با فراهم کردن ساختار، با اثرهای متوسط تا بزرگ با انگیزش و مشارکت دانش آموز رابطه دارد؛ شکل های موثر ارزیابی تکوینی و بازخورد تشخیصی، به ویژه هنگامی که برای تنظیم تدریس به کار روند، یادگیری را بهبود می بخشند؛ و مدیریت کلاس اثرهایی کوچک اما پایدار بر دستاورد، رفتار و بهزیستی اجتماعی-هیجانی بر جای می گذارد. شواهد مربوط به محیط فیزیکی، عمدتا بر نقش نور، صدا، دما و تهویه تاکید دارد، نه بر متغیرهای ساختاری مانند اندازه کلاس به تنهایی، و فناوری نیز زمانی موثر است که با صلاحیت آموزشی معلم و طراحی pedagogical هم راستا شود. در سوی دانش آموز، دانش پیشین، ظرفیت حافظه کاری و کیفیت انگیزش خودمختار، تعیین کننده های قوی یادگیری اند. مقاله نتیجه می گیرد که اثربخشی عوامل کلاسی به تعامل آن ها با یکدیگر و با ویژگی های دانش آموز وابسته است و سیاست گذاری آموزشی باید از تمرکز بر متغیرهای ساختاری منفرد به سمت تقویت کیفیت تعامل آموزشی و حمایت از نیازهای روان شناختی دانش آموز حرکت کند.

کلیدواژه ها:

عوامل کلاسی ، یادگیری دانش آموز ، کیفیت تدریس ، ارزیابی تکوینی ، حمایت از خودمختاری