از پایش الگوریتمی تا عاملیت دانش آموز: بازاندیشی انتقادی در فرهنگ مدرسه هوشمند و تحولات تجربه یادگیری در عصر هوش مصنوعی

گسترش سامانه های هوشمند در محیط های آموزشی، شیوه شناخت دانش آموزان، تفسیر رفتارهای یادگیری و تصمیم گیری درباره نیازهای تربیتی آنان را با تحولات بنیادین مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامدهای فرهنگی، روان شناختی و تربیتی الگوریتمی شدن فرایند شناخت دانش آموز در مدارس هوشمند تدوین شده است. مسئله محوری مطالعه آن است که اتکای فزاینده به داده های رفتاری و الگوهای پیش بینی هوش مصنوعی چگونه بر استقلال یادگیرنده، تعاملات انسانی، احساس امنیت روانی و نقش حرفه ای معلم تاثیر می گذارد. در این چارچوب، قابلیت سامانه های هوشمند در شناسایی نشانه های احتمالی افت تحصیلی، تحلیل الگوهای مشارکت و پیشنهاد مداخلات آموزشی متناسب با نیازهای فردی، در کنار محدودیت های آن ها در تفسیر پیچیدگی های عاطفی، فرهنگی و اجتماعی دانش آموزان بررسی می شود. رویکرد پژوهش، تحلیلی انتقادی است و بر واکاوی مفهومی نسبت میان داده محوری، فرهنگ مدرسه و عاملیت انسانی در محیط های یادگیری دیجیتال تمرکز دارد. تحلیل موضوع نشان می دهد که داده های رفتاری، هرچند می توانند اطلاعات ارزشمندی درباره روند یادگیری فراهم کنند، به تنهایی برای شناخت انگیزه، هیجان یا شرایط فردی دانش آموزان کافی نیستند. تفسیر نادرست شاخص های الگوریتمی ممکن است به برچسب گذاری آموزشی، محدودشدن فرصت های یادگیری و نادیده گرفتن تفاوت های فردی منجر شود. همچنین، گسترش نظارت دیجیتال بدون مشارکت آگاهانه دانش آموزان و رعایت حریم خصوصی می تواند احساس اعتماد و امنیت روانی در مدرسه را تحت تاثیر قرار دهد. بر این اساس، استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی مستلزم آن است که نتایج الگوریتمی صرفا به عنوان شواهد کمکی در نظر گرفته شوند و تصمیم های تربیتی با قضاوت حرفه ای معلم، گفت وگوی مستقیم با دانش آموز و توجه به زمینه زندگی او تکمیل شوند. پژوهش حاضر بر ضرورت تدوین ضوابط اخلاقی برای گردآوری و تحلیل داده های آموزشی، ارتقای سواد هوش مصنوعی و تقویت فرهنگ مشارکت محور در مدارس تاکید می کند. در نهایت، مدرسه هوشمند زمانی می تواند به محیطی یادگیری محور و انسانی تبدیل شود که فناوری به جای خاموش کردن صدای دانش آموزان، زمینه شنیده شدن دیدگاه ها، نیازها و تجربه های منحصربه فرد آنان را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

مدرسه هوشمند ، هوش مصنوعی ، عاملیت دانش آموز ، فرهنگ مدرسه ، نظارت الگوریتمی ، حریم خصوصی آموزشی.