بررسی نقش فعالیت های فرهنگی، ورزشی و داوطلبانه در پیشگیری از آسیب های اجتماعی نوجوانان و جوانان

نوجوانی و جوانی بحرانی ترین و حساس ترین دوره گذار رشدی در چرخه حیات انسانی است که در بستر پیچیده، متراکم و پرمخاطره کلان شهر تهران، با تهدیدات فزاینده ای نظیر سوءمصرف مواد نوظهور، وندالیسم، خشونت های خیابانی و افت انگیزش تحصیلی مواجه است. رویکردهای سنتی پیشگیری که صرفا متکی بر پندواندرزهای اخلاقی، بازدارندگی انتظامی و اقدامات سرکوب گرایانه پس از وقوع جرم بوده اند، کارآمدی خود را در میان نسل های جدید به کلی از دست داده اند. پژوهش حاضر با هدف طراحی یک الگوی علمی، جذاب و کنش محور برای پیشگیری از رفتارهای پرخطر نوجوانان و جوانان از طریق مثلث «فعالیت های فرهنگی خلاق، ورزش های همگانی محله ای و کنش گری داوطلبانه همسالان» تدوین گردیده است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و اسنادی با تکیه بر چارچوب «رشد مثبت جوانان» (Positive Youth Development - PYD)، نظریه پیوند اجتماعی تراویس هیرشی و نظریه یادگیری اجتماعی بندورا است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مداخله پایدار در این حوزه، مستلزم گذار از برنامه های مناسبتی کلیشه ای به سمت ایجاد «اکوسیستم فراغت فعال محله» است که بر چهار سازوکار کلیدی استوار می باشد: ۱) فعال سازی پاتوق های خلاقیت، بازی های فکری و هنر شهری در سراهای محله، ۲) دموکراتیزه کردن دسترسی به زمین های ورزشی چمن مصنوعی و سالن های ورزشی با تعرفه های رایگان یا بسیار ارزان، ۳) تشکیل گروه های آموزش همتایان (Peer Education) برای مصون سازی روانی در برابر تعارف مواد، و ۴) پیوند زدن انرژی هیجانی جوانان به مسئولیت های داوطلبانه محیط زیستی و امدادی. استقرار این مدل، علاوه بر صیانت از نسل آینده، بازده اجتماعی سرمایه گذاری های فرهنگی شهرداری را به بالاترین سطح ممکن ارتقا خواهد بخشید.

کلیدواژه ها:

آسیب های اجتماعی نوجوانان ، اوقات فراغت فعال ، ورزش همگانی ، آموزش همتایان ، رشد مثبت جوانان (PYD) ، شهرداری تهران.