طراحی الگوی توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی خانواده های آسیب پذیر با استفاده از ظرفیت های مدیریت شهری

تعمیق فشارهای تورمی، بحران مسکن و دگرگونی ساختار خانواده در کلان شهر تهران، دامنه آسیب پذیری اقشار فرودست شهری، به ویژه زنان سرپرست خانوار و خانواده های بدسرپرست را به شدت گسترش داده است. رویکردهای حمایتی سنتی که مبتنی بر توزیع مستمری های ناچیز، بسته های معیشتی مقطعی و خیریه گرایی غیرهدفمند بوده اند، نه تنها نتوانسته اند این خانواده ها را از تله فقر بین نسلی برهانند، بلکه در بسیاری از موارد به بازتولید وابستگی روانی و اقتصادی انجامیده اند. این پژوهش با هدف طراحی یک الگوی جامع، یکپارچه و کاربردی برای توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی خانواده های آسیب پذیر با تکیه بر ظرفیت های کالبدی، مالی و نهادی مدیریت شهری تهران انجام پذیرفته است. روش پژوهش مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی و مطالعات اسنادی است که در آن اسناد برنامه ای مراکز کوثر و بهاران، ضوابط مشاغل خانگی و تجارب توانمندسازی شهری در چارچوب نظریه قابلیت های آمارتیا سن (Capability Approach) و مدل معیشت پایدار (Sustainable Livelihoods Framework) واکاوی گردیده است. الگوی تدوین شده زنجیره ای پنج مرحله ای شامل: ۱) ارزیابی تشخیصی چندبعدی نیازها و استعدادسنجی خانوار، ۲) توانمندسازی روانی-اجتماعی و بازسازی عزت نفس، ۳) آموزش مهارت های فنی و سواد کسب وکار خرد، ۴) اتصال به زنجیره ارزش و بازارهای شهری (از طریق مراکز کوثر و غرف میادین شهرداری)، و ۵) تثبیت استقلال مالی و خروج عزتمندانه از پوشش حمایتی را صورتبندی نموده است. استقرار این الگو، با اصلاح سازوکارهای ممیزی و هدایت هدفمند اعتبارات رفاهی، هزینه های جاری نگهداری آسیب دیدگان را به سرمایه گذاری مولد برای شهر تبدیل خواهد ساخت.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی اقتصادی-اجتماعی ، خانواده های آسیب پذیر ، زنان سرپرست خانوار ، مراکز کوثر ، مدیریت معیشت شهری ، شهرداری تهران.