سنجش اثربخشی برنامه های اجتماعی شهرداری ها بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان

تخصیص بخش قابل توجهی از منابع مالی و اعتبارات سالانه شهرداری ها به برنامه ها، رویدادها و طرح های اجتماعی و فرهنگی، ضرورت استقرار یک نظام علمی، دقیق و شفاف را برای سنجش اثربخشی، ارزیابی پیامد (Impact Assessment) و تحلیل هزینه اثربخشی (Cost-Effectiveness Analysis) دوچندان ساخته است. در غیاب یک چارچوب سنجش استاندارد، ارزیابی عملکرد برنامه های اجتماعی در شهرداری تهران عموما به ارائه گزارش های آماری سطحی از دروندادها (مانند بودجه مصرف شده) یا بروندادهای مقداری خام (مانند تعداد دوره های برگزارشده، پوسترها یا شرکت کنندگان اسمی) تنزل یافته است؛ بی آنکه مشخص گردد این مداخلات تا چه میزان به بهبود عینی و ذهنی کیفیت زندگی شهروندان، افزایش تاب آوری روانی-اجتماعی و کاهش معضلات شهری منتهی شده اند. هدف بنیادین پژوهش حاضر، طراحی یک الگوی جامع و چندبعدی برای سنجش اثربخشی برنامه های اجتماعی مدیریت شهری با بهره گیری از رویکرد ارزیابی سیپ (CIPP Model) و مدل منطقی (LogFrame) است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی، بررسی گزارش های سالانه عملکرد معاونت اجتماعی شهرداری تهران و ممیزی اسناد مالی و برنامه ای است. یافته های پژوهش نشان می دهد که گذار از ارزیابی های صوری به ارزیابی پیامدمحور، نیازمند پایش چهار لایه به هم پیوسته شامل: ۱) دروندادها و کفایت منابع، ۲) فرایندهای اجرا و انطباق عملیاتی، ۳) بروندادهای مستقیم، و ۴) پیامدهای میان مدت و بلندمدت بر شاخص های کیفیت زندگی (سلامت روانی، سرزندگی شهری، امنیت اجتماعی و تعلق مکانی) است. نتایج پژوهش چارچوبی کاربردی شامل ۱۶ شاخص کلیدی عملکرد (KPI) و راهنمای عملیاتی حسابرسی اجتماعی ارائه می دهد که موجب انضباط مالی، ارتقای پاسخ گویی عمومی و بهینه سازی تخصیص اعتبارات شهری خواهد شد.

کلیدواژه ها:

سنجش اثربخشی ، کیفیت زندگی شهری ، ارزیابی پیامد اجتماعی ، مدل سیپ (CIPP) ، ممیزی عملکرد ، شهرداری تهران.