ارائه مدل همکاری شهرداری ها با سازمان های مردم نهاد در پیشگیری و کاهش آسیب های اجتماعی

پیچیدگی روزافزون آسیب های اجتماعی شهری و چندوجهی بودن ریشه های فقر، اعتیاد، بی خانمانی و حاشیه نشینی در کلان شهر تهران، اثبات نموده است که ساختارهای بوروکراتیک، خشک و سلسله مراتبی شهرداری ها به تنهایی توانایی، انعطاف پذیری و سرمایه اعتماد لازم را برای مداخله موثر و بازپروری پایدار آسیب دیدگان دارا نیستند. در مقابل، سازمان های مردم نهاد (سمن ها و ان جی اوها) به دلیل انعطاف عملیاتی، تخصص میدانی، انگیزش داوطلبانه و ارتباط عمیق با گروه های خاموش جامعه، واجد مزیت های راهبردی بی بدیلی هستند. با این وجود، رابطه سنتی مدیریت شهری با سمن ها در تهران همواره میان دو قطب «نگاه ابزاری و واگذاری پیمانکاری صرف» از یک سو، و «بی اعتمادی نهادی، نظارت های دست وپاگیر اداری و ناپایداری مالی» از سوی دیگر نوسان داشته است. هدف این پژوهش، تدوین یک مدل ساختاریافته، بومی و کاربردی برای همکاری راهبردی شهرداری با سازمان های مردم نهاد در عرصه پیشگیری و کاهش آسیب های اجتماعی است. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی و مطالعات اسنادی-سیاست پژوهی است که طی آن با بررسی قوانین حاکم، اسناد مناقصات و قراردادهای اجتماعی شهرداری تهران و تحلیل تطبیقی مدل های هم آفرینی (Co-production)، الگوی نوین «شراکت راهبردی اجتماعی» طراحی گردید. این الگو بر چهار ستون اساسی شامل: ۱) نظام اعتبارسنجی و رتبه بندی تخصصی سمن ها، ۲) بازطراحی سازوکارهای تامین مالی از طریق قراردادهای مبتنی بر پیامد (Social Impact Bonds) و تسهیم منافع، ۳) ماتریس تفکیک نقش ها در زنجیره پیشگیری و مداخله، و ۴) نظام نظارت و ممیزی مشارکتی چندسطحی استوار است. استقرار این مدل، پیوند سنتی مبتنی بر ارباب رجوعی را به یک هم پیمانی پایدار تبدیل نموده و بهره وری منابع عمومی شهرداری را به میزان چشمگیری افزایش خواهد داد.

کلیدواژه ها:

سازمان های مردم نهاد (NGO) ، مدیریت شهری ، آسیب های اجتماعی ، هم آفرینی خدمات ، تامین مالی پیامدمحور ، شهرداری تهران.