بررسی تاثیر بهسازی شبکه معابر شهری بر کاهش ترافیک و آلودگی هوا (مطالعه موردی: محورهای اصلی شهر اراک)

شبکه معابر شهری به عنوان شریان های حیاتی شهر، نقش تعیین کننده ای در روان سازی ترافیک و کاهش آلودگی هوا ایفا می کنند. شهر اراک به عنوان یکی از کلانشهرهای صنعتی ایران، در سال های اخیر با چالش های جدی در حوزه ترافیک و آلودگی هوا مواجه بوده است. موقعیت جغرافیایی این شهر به گونه ای است که به دلیل قرارگیری در دشت و محصور بودن با ارتفاعات، تهویه طبیعی هوا با محدودیت مواجه است و همین عامل، اثرات آلودگی ناشی از ترافیک را تشدید می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر بهسازی شبکه معابر شهری بر کاهش ترافیک و آلودگی هوا در محورهای اصلی شهر اراک، به تحلیل وضعیت موجود، شناسایی گره های ترافیکی و ارزیابی اثرات اقدامات بهسازی می پردازد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، تحلیل آمار ترافیکی، برداشت میدانی از حجم تردد در مقاطع مختلف، و بررسی داده های کیفیت هوا جمع آوری شده است. برای تحلیل داده ها از نرم افزارهای تحلیل ترافیک و شاخص های آلایندگی استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تقاطعات پرتراکم در مناطق مرکزی و شمالی شهر، به ویژه تقاطع های واقع در مسیرهای اصلی، از مهم ترین گره های ترافیکی و آلایندگی محسوب می شوند . همچنین، نتایج تحلیل ها حاکی از آن است که بهسازی هندسی تقاطعات، بهبود سیستم روشنایی، و بازطراحی مسیرهای اصلی می تواند به کاهش زمان تاخیر و در نتیجه کاهش انتشار آلاینده ها منجر شود. نتایج آزمون همبستگی نشان داد که بین «کیفیت روسازی» و «میزان انتشار ذرات معلق» رابطه معکوس و معنادار (r = -۰.۴۷, p < ۰.۰۵) وجود دارد. همچنین، بین «بهبود هندسی تقاطعات» و «کاهش زمان سفر» رابطه مثبت و معنادار (r = ۰.۵۳, p < ۰.۰۱) مشاهده شد. نتیجه گیری نهایی آن است که بهسازی هدفمند شبکه معابر، به ویژه در گره های ترافیکی شناسایی شده، می تواند به عنوان راهبردی موثر در کاهش ترافیک و بهبود کیفیت هوا در شهر اراک مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بهسازی معابر ، ترافیک شهری ، آلودگی هوا ، شهر اراک ، تقاطعات شهری ، کیفیت روسازی ، روان سازی ترافیک