اولویت بندی پروژه های عمرانی شهرداری در شرایط محدودیت بودجه ای: مرور مفهومی معیارهای مالی، اجتماعی، فنی و محیط زیستی

شهرداری ها در تامین زیرساخت ها و خدمات شهری با فهرست بلندی از نیازها روبه رو هستند، در حالی که منابع مالی آن ها محدود و ناپایدار است. این ناهماهنگی میان تقاضای فزاینده برای سرمایه گذاری عمومی و محدودیت بودجه ای، اولویت بندی پروژه های عمرانی را به یکی از مهم ترین مسائل راهبردی مدیریت شهری تبدیل می کند. هدف پژوهش حاضر، تبیین یک چارچوب مفهومی برای اولویت بندی پروژه های عمرانی شهرداری در شرایط محدودیت بودجه ای بر پایه معیارهای مالی، فنی، اجتماعی و محیط زیستی است. این پژوهش با رویکرد مرور مفهومی-روایی و با تحلیل موضوعی منابع معتبر داخلی و بین المللی انجام شده است. یافته ها نشان می دهند که اولویت بندی اثربخش صرفا بر پایه هزینه یا بازگشت مالی ممکن نیست؛ بلکه باید تعادلی میان امکان پذیری مالی و فنی، منافع اجتماعی، عدالت در توزیع خدمات و پایداری محیط زیستی برقرار شود. روش های تصمیم گیری چندمعیاره، ازجمله AHP و TOPSIS، ابزارهای مناسبی برای وزن دهی به معیارها، مقایسه پروژه ها و کاهش تصمیم گیری سلیقه ای اند. نتیجه پژوهش نشان می دهد که شهرداری ها برای بهبود کارایی سرمایه گذاری عمومی باید از «کارت امتیاز پروژه» با شاخص های شفاف، تحلیل حساسیت وزن معیارها و بازبینی دوره ای سبد پروژه ها استفاده کنند. پیامد اصلی این چارچوب، حرکت از انتخاب پروژه های ارزان تر به سوی انتخاب پروژه های ارزش آفرین تر، پایدارتر و پاسخگوتر به نیازهای شهروندان است.

کلیدواژه ها:

اولویت بندی پروژه های عمرانی ، محدودیت بودجه ای ، تصمیم گیری چندمعیاره ، مدیریت سبد پروژه ، پایداری شهری.