مدیریت هوشمند منابع آب در فضای سبز شهرداری ها

توسعه فزاینده کالبد شهری و تشدید پدیده های نامساعد اقلیمی نظیر خشکسالی های متوالی و امواج گرمایی، مدیریت پایدار فضای سبز شهری را به یکی از محوری ترین چالش های نظام های حکمرانی و مدیریت شهری بدل کرده است. فضای سبز به عنوان حیاتی ترین عنصر تاب آوری زیست محیطی در تعدیل اثر جزیره گرمایی، تلطیف هوا و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان نقشی بی بدیل دارد؛ با این وجود، شیوه های سنتی، متکی بر آبیاری تقویمی یا مبتنی بر قضاوت های فردی در شهرداری ها، منجر به تحمیل هزینه های سنگین بهره برداری، اتلاف گسترده سفره های آب زیرزمینی و آسیب پذیری گیاهان ناشی از تنش یا غرقاب شدگی مکرر گردیده است. هدف اصلی این پژوهش، تبیین و ارائه چارچوب جامع مدیریت هوشمند منابع آب در پهنه های فضای سبز شهرداری ها با تمرکز بر هم افزایی زیرساخت های فناوری داده محور، الگوهای اکولوژیک شهری و بهینه سازی فرآیندهای مالی و سازمانی است. روش شناسی پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر رویکرد سنتز مفهومی و تحلیل سیستمی است که در آن، سازوکارهای یکپارچه سازی سامانه های سنجش محیطی، معماری های مبتنی بر اینترنت اشیاء، پردازش داده های مکانی، پیش بینی های هواشناسی کوتاه مدت و بلندمدت و استفاده از منابع نامتعارف آب مانند پساب تصفیه شده، در یک مدل عملکردی بررسی و اعتبارسنجی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که گذار از مدیریت ایستای سنتی به شبکه پویای آبیاری هوشمند، موجب تبدیل الگوی عرضه متمرکز به الگوی تقاضامحور در فضای سبز می شود. پایش بلادرنگ نرخ رطوبت عمقی خاک، نرخ تبخیر و تعرق اقلیمی و وضعیت فنولوژیک پوشش گیاهی از طریق حسگرهای زیرسطحی و محرک های کنترل پذیر از دور، امکان کالیبراسیون دقیق حجم آب تخصیصی را در ساعات بهینه شبانه روز فراهم می سازد. افزون بر این، اتصال سامانه های پساب تصفیه شده به شبکه های پایش کیفی برخط، دغدغه های مربوط به شوری و آلودگی خاک را برطرف کرده و مصرف آب شرب را در بخش عمومی به نقطه صفر نزدیک می کند. نتایج این تحقیق بیانگر آن است که استقرار سامانه های هوشمند آب، علاوه بر صیانت از منابع حیاتی آبخوان ها، شاخص هزینه های مستقیم ناوگان های تانکری و استهلاک شبکه های هیدرولیکی شهرداری ها را به شکل معناداری کاهش داده و بازگشت سرمایه گذاری را در بازه میان مدت تثبیت می نماید. تحقق پایدار این تحول مستلزم رفع چالش های بین بخشی از جمله یکپارچه سازی لایه های اطلاعات جغرافیایی، اصلاح قوانین مناقصات پیمانکاری به سمت مدل های عملکردمحور و تربیت نیروی کار متخصص در بدنه اجرایی سازمان های سیما، منظر و فضای سبز شهری است.

کلیدواژه ها:

مدیریت هوشمند آب ، فضای سبز شهری ، مدیریت شهری ، اینترنت اشیاء ، بازچرخانی پساب شهری ، بهینه سازی منابع آب ، تاب آوری اقلیمی.