بررسی حقوقی مدیریت پسماند شهری و مسئولیت شهرداری در حفظ محیط زیست و سلامت عمومی

مدیریت پسماند یکی از مهم ترین مسائل مدیریت شهری در جوامع معاصر است. افزایش جمعیت، توسعه شهرنشینی، تغییر الگوی مصرف و گسترش فعالیت های اقتصادی موجب افزایش مستمر حجم و تنوع پسماندهای شهری شده است. جمع آوری، انتقال، تفکیک، پردازش، بازیافت و دفع پسماندها علاوه بر جنبه های فنی و اقتصادی، دارای ابعاد گسترده حقوقی، زیست محیطی و اجتماعی است. شهرداری به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای مدیریت شهری، در نظام مدیریت پسماند نقش اساسی دارد و نحوه انجام وظایف آن می تواند مستقیما بر سلامت عمومی و کیفیت محیط زیست شهری تاثیر بگذارد. در نظام حقوقی ایران، قوانین و مقررات متعددی برای مدیریت پسماند و تعیین مسئولیت دستگاه های ذی ربط وضع شده است. قانون مدیریت پسماند و آیین نامه اجرایی آن از مهم ترین منابع حقوقی این حوزه به شمار می روند. با وجود این، اجرای مطلوب مقررات با چالش هایی همچون افزایش تولید پسماند، ضعف تفکیک از مبدا، مشکلات قراردادهای پیمانکاری، نبود زیرساخت کافی برای بازیافت، آلودگی ناشی از دفع نامناسب، مشکلات تامین مالی و ضعف مشارکت شهروندان مواجه است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، قوانین، مقررات و مطالعات علمی حوزه مدیریت شهری انجام شده است. هدف اصلی پژوهش بررسی جایگاه حقوقی مدیریت پسماند و تحلیل وظایف و مسئولیت های شهرداری در این حوزه است. نتایج نشان می دهد که مدیریت موثر پسماند نیازمند رویکردی یکپارچه است که در آن قانون، مدیریت شهری، محیط زیست، اقتصاد، فناوری و مشارکت شهروندان به صورت هماهنگ مورد توجه قرار گیرند. همچنین پیشگیری از تولید پسماند، تفکیک از مبدا، توسعه بازیافت، نظارت بر پیمانکاران، شفافیت قراردادها و آموزش عمومی می تواند نقش مهمی در ارتقای مدیریت پسماند شهری داشته باشد.

کلیدواژه ها:

پسماند شهری ، مدیریت شهری ، حقوق محیط زیست ، بازیافت ، تفکیک از مبدا ، سلامت عمومی ، حقوق شهری.