شبهه عدم نسخ شریعت موسی(ع) با نگاهی به قاعده استصحاب، معانی واژه نبوت

این نوشتار با هدف بررسی شبهه عدم نسخ شریعت موسی(ع) با استناد به قاعده اصولی «استصحاب»، معانی واژه «نبی» و مناظره تاریخی امام رضا(ع) با جاثلیق (عالم یهودی) با روش توصیفی – تحلیلی و با نگاه انتقادی نگاشته شده است. سوال اصلی این است که چگونه می توان شبهه بقاء شریعت سابق را در مقابل نسخ تحلیل کرد؟ اهمیت موضوع در ضرورت نسخ شرایع پیشین برای پاسخ به تحولات جامعه و مصالح زمانه است، در حالی که استصحاب به دنبال ابقاء یقین سابق است.جستجو در قاعده اصولی استصحاب نشان داد استصحاب در «امور اعتقادی» جاری نیست؛ زیرا این امور به علم قطعی نیاز دارند و استصحاب (چه از باب اخبار و چه از باب ظن) نمی تواند چنین یقینی را فراهم کند. هم چنین بررسی معانی متعدد واژه «نبی» به این نتیجه رهنمون ساخت که تنها معنای «منصب مجعول» استصحاب پذیر است. در ادامه از رهگذر مناظره امام رضا(ع) اینچنین نتیجه حاصل گشت که پذیرش نبوت انبیای سابق، تعلیقی و منوط به بشارت ایشان به آمدن نبی لاحق (پیامبر اسلام) بوده و با تحقق این غایت، شریعت سابق مرتفع شده و استصحاب بقاء شریعت بی معناست. نتیجه این که پذیرش نبوت و شریعت انبیای سابق، پذیرشی مقید و غایت مند بوده است؛ یعنی هر نبی در چارچوب بشارت به نبی لاحق ماموریت داشته و با تحقق نبوت خاتم(ص)، غایت آن پذیرش محقق و به تبع آن، شریعت پیشین مرتفع شده است. بنابراین، استصحاب بقاء نبوت یا شریعت سابق اساسا موضوعیتی ندارد، زیرا با تحقق علت غائی، معلول (شریعت سابق) از میان رفته است.

کلیدواژه ها:

نسخ شریعت ، قاعده استصحاب ، نبوت ، علم در اعتقادات ، مناظره امام رضا(ع) و جاثلیق