دیدگاه الهیات شبانی در حل مسئله عاطفی شر با تاکید بر فینبرگ؛ سطح کارایی آن

مسئله شر همواره از چالش های بنیادین فلسفه دین بوده است، اما در دهه های اخیر، «مسئله عاطفی شر» به دلیل تمرکز بر تجربه زیسته و بحران های ایمانی و روانی رنج دیدگان، توجه ویژه ای را به خود معطوف کرده است. مواجهه مستقیم با رنج های گزاف، بیش از پرسش های نظری، قلب و ایمان انسان را دچار تلاطم کرده و رابطه مومنانه او با خداوند را متزلزل می سازد. ضرورت این پژوهش در واکاوی و ارزیابی راهکارهای عملی برای بازسازی این رابطه آسیب دیده نهفته است. هدف اصلی تحقیق حاضر، پاسخ به این پرسش است که آیا راهکار «الهیات شبانی» با تکیه بر تحلیل های انتقادی جان فینبرگ، پاسخی جامع برای احیای اعتماد قلبی رنج دیدگان محسوب می شود یا تنها در حد یک حمایت عاطفی-روانی باقی می ماند؟ روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کتابخانه ای و تحلیل انتقادی است که طی آن، ضمن بررسی تفاوت های مسئله عاطفی و عقلانی شر، سازوکارهای تسلی بخشی الهیات شبانی ارزیابی و با مفاهیم مشابه در سنت اسلامی-شیعی مقایسه شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه الهیات شبانی از طریق همدلی، حضور فعال و تسلی بخشی عاطفی، نقش موثری در کاهش تنش های روانی اولیه و وانهادگی رنج دیدگان دارد، اما به دلیل دوگانه سازی بیش از حد میان عقل و عواطف در اندیشه فینبرگ و وابستگی به حضور فیزیکی شبان در بحران های جمعی، با محدودیت های ساختاری مواجه است. در نتیجه، این رویکرد اگرچه در مقام تسکین موقت عواطف موفق عمل می کند، اما در مقام معنابخشی وجودی به رنج، نیازمند تکمیل با یک چارچوب عقلانی-متافیزیکی منسجم (همچون تبیین های حکیمانه در سنت اسلامی مانند صبر فعال، توکل، رضا و توسل) است؛ چرا که اقناع عقلانی و تسلی عاطفی در تجربه دینی، مولفه هایی مکمل و تفکیک ناپذیرند.

کلیدواژه ها:

کلید واوه ها : مسئله عاطفی شر ، مسئله عقلانی شر ، الهیات شبانی ، فینبرگ ، رنج