عقل گرایی ایمان محور؛ هندسه پیوند عقل و دین در اندیشه سینوی و رازی

نسبت عقل و دین در حیطه معرفت دینی یکی از مناقشات اصلی فیلسوفان دین است. جایگاه عقل در تعیین اعتبار نظام باورهای دینی در هندسه معرفت دینی و میزان اعتبار معرفتی عقل و نقل از زمینه های مهم مباحث دین شناسی محسوب می گردد. در این باره دیدگاه های متنوعی بیان شده است. تصویرسازی نسبت عقل و دین در منظومه معرفت دینی ابن سینا و فخر رازی، مساله این جستار است که برای پاسخ به آن به تحلیل معناشناختی و معرفت شناختی عقل و دین توجه شده است. این مطالعه به روش کتابخانه ای و از نوع بنیادی، تحلیلی و مساله محور است. یافته های این پژوهش بیانگر آن است که ابن سینا در سنجش نسبت عقل و دین، عقل را مصباح دین و سنجه اعتبار معرفت دینی می داند. در هندسه معرفت دینی فخر رازی در دوره نخست حیاتش، عقل میزان دین است، اما فخر متاخر عقل را منبع معرفت شناسی دین دانسته و برای شریعت و مدعیات دینی اهمیت بیشتری قائل است. بوعلی و فخر عقل و نقل را سرچشمه ای معتبر در جهت تکوین معرفت انسان نسبت به دین می دانند. تفسیر و تحلیل آن دو با تکیه بر رویکرد عقلانی و در بستر تعالیم دینی است. تلاش آنها در معقول سازی دین، توجه به منزلتی است که عقل و کارکردهای آن دارد. عقل گرایی ایمان محور مهم ترین ویژگی هندسه معرفت دینی ابن سینا و رازی است.

کلیدواژه ها:

ابن سینا ، فخر رازی ، عقل ، دین ، معرفت دینی