واکاوی فرصت ها و چالش های هوش مصنوعی در نظام آموزش عالی: یک مطالعه فراترکیب

هوش مصنوعی در سال های اخیر تاثیرات تعیین کننده ای بر بخش های مختلف جامعه، از جمله آموزش عالی داشته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی و شناسایی فرصت ها و چالش های هوش مصنوعی در نظام آموزش عالی انجام شد. مطالعه با رویکرد کیفی و به روش فراترکیب صورت پذیرفت. جامعه آماری پژوهش کلیه اسناد علمی منتشر شده به زبان فارسی و انگلیسی در مجلات تخصصی در بازه زمانی ۲۰۱۹-۲۰۲۵ که با واژگان کلیدی پژوهش مرتبط بودند تعیین گردید. از بین ۶۴۹ دارای معیار ورود، ۳۰ مقاله پس طی فرایند غربالگری، برای تحلیل و ترکیب انتخاب شدند. گام های هفت مرحله ای سندلوسکی و بارسو (۲۰۰۷) جهت دستیابی به نتایج اجرا شد. کدهای مرتبط با سوال پژوهش، در سه سطح کدهای باز، کدهای محوری و کدهای انتخابی، تحلیل و پیاده سازی شدند. مطابق با یافته ها هشت کدمحوری شخصی سازی و انطباق آموزشی، پشتیبانی و مساعدت هوشمند، خودکارسازی و بهینه سازی فرآیندها، ارزیابی و تحلیل پیشرفته، توسعه محتوا و منابع، رفع موانع و تسهیل دسترسی، بهبود تعامل و همکاری و ارتقاء کیفیت آموزشی برای فرصت های هوش مصنوعی در آموزش عالی و هفت کد محوری تهدیدات اخلاقی و اکادمیک، تاثیرات منفی بر یادگیری، سوگیری و نابرابری، مشکلات فنی و کیفی، مقاومت و نگرش منفی، کمبودهای دانش و مهارت و محدودیت های زیرساختی و مالی برای چالش های هوش مصنوعی در آموزش عالی شناسایی شد. نتایج این پژوهش به مثابه یک نقشه راه استراتژیک برای مدیران و سیاست گذاران آموزش عالی عمل می کند تا به جای اتخاذ رویکردهای انفعالی یا بازدارنده، راهبردهای فعالانه ای برای مدیریت گذار دیجیتال اتخاذ نمایند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش عالی ، فرصت ، چالش ، فراترکیب