بررسی سیر نوگرایی در شعر عاشقانه معاصر فارسی: از نخستین بارقه ها در دوران قاجار تا بالندگی در اشعار احمد شاملو

عشق به عنوان یکی از بنیادی ترین و پیچیده ترین مفاهیم در تاریخ ادبیات فارسی، همواره جایگاهی بی بدیل در منظومه فکری و فرهنگی ایرانیان داشته است. با وجود این، بازنمایی عشق در ادبیات فارسی را هرگز نباید ایستا و ازلی تصور کرد. برعکس، عشق در تمام اعصار، دستخوش تلاطم ها و تاثیرات نهفته در دل بافتارهای تاریخی، اجتماعی و فلسفی بوده است، به گونه ای که در هر دوره ادبی، چهره ای تازه از آن سر برآورده است. با این حال، آنچه در این تحولات مهم می نماید، در نظر گرفتن روند تدریجی آن است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی برآمده از اندیشه باختین و سوسور و با تاکید بر ماهیت فرایندی تحولات ادبی اولین بارقه های تحول شعر عاشقانه فارسی در دوران معاصر را که از دوران قاجار آغاز شده است واکاوی کرده و با بررسی زمینه های آشنایی با اندیشه های غربی نشان داده که این تغییرات چگونه بر شعر عاشقانه معاصر تاثیر داشته و با طی مسیری تدریجی به آثار احمد شاملو پیوند خورده اند. نتایج حاصل از این بررسی حاکی از آن است که شاملو، نه به عنوان آغازگر تحولات شعر عاشقانه، بلکه به عنوان امتداد و نتیجه فرایندی تاریخی با بهره گیری از دستاوردهای اندیشگانی و ادبی گذشتگان توانسته است، شعر عاشقانه ای را خلق کند که به شکلی معنادار هم در حیطه محتوا و هم در حیطه بیان از سنت های عاشقانه شعر کلاسیک و شعر عاشقانه هم عصرانش فاصله گرفته است و الگویی شاخص و برجسته از شعر عاشقانه معاصر به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

شعر معاصر فارسی ، نوگرایی در شعر عاشقانه معاصر فارسی ، شعر عاشقانه در دوران قاجار ، عشق در دوران معاصر ایران ، شعر عاشقانه احمد شاملو