تحلیل اثرات تغییرات اقلیمی بر زیرساخت های شهری در شهرهای نیمه خشک ایران؛ مطالعه موردی: کلان شهر شیراز

تغییرات اقلیمی در دهه های اخیر، به یکی از جدی ترین چالش های پیش روی شهرها به ویژه در مناطق نیمه خشک تبدیل شده است. شهر شیراز، به عنوان یکی از کلان شهرهای ایران با اقلیم نیمه خشک گرم، در معرض تهدیدهای متعددی مانند افزایش دما، کاهش بارش و وقوع سیلاب های ناگهانی قرار دارد که پیامدهای آن مستقیما زیرساخت های حیاتی شهری را تحت تاثیر قرار می دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل اثرات تغییرات اقلیمی بر زیرساخت های شهری شیراز و ارائه راهکارهای تقویت تاب آوری، با رویکردی ترکیبی (کمی–کیفی) انجام شده است.در بخش کمی، داده های اقلیمی و زیرساختی طی ۲۰ سال اخیر با روش تحلیل روند بررسی شدند. در بخش کیفی نیز، داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساخت یافته با کارشناسان حوزه های برنامه ریزی شهری، زیرساخت و اقلیم، گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شدند. یافته ها نشان می دهد که شهر شیراز با افزایش ۱.۸ درجه ای میانگین دما و کاهش ۱۵ درصدی بارندگی طی دو دهه اخیر مواجه بوده است. این تغییرات موجب فرسودگی زودهنگام معابر، افت فشار شبکه آب، سرریز فاضلاب و کاهش پوشش گیاهی شده اند. تحلیل کیفی نیز بیانگر نبود هماهنگی نهادی، غفلت از داده های اقلیمی در تصمیم سازی، و آسیب پذیری بیشتر مناطق حاشیه نشین است. با این حال، ظرفیت هایی مانند دانشگاه ها، فناوری های نو و مشارکت مردمی در صورت فعال سازی، می توانند مسیر توسعه اقلیم محور را هموار کنند. نتایج تحقیق بر لزوم بازنگری در سیاست گذاری زیرساختی، تدوین پیوست اقلیمی برای طرح های شهری، و ارتقای تاب آوری نهادی و فناورانه در کلان شهرهای نیمه خشک ایران تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، زیرساخت های شهری ، مدیریت شهری.