رویکرد عقلانی در نقد پیش فرض های موثر در اختلافات اعرابی و تاثیر آنها بر معنای آیات قرآن

اعراب قرآن از مهم ترین عوامل موثر در فهم ساختار و معنای آیات است و اختلاف میان معربان (اعراب گذاران) در وجوه نحوی، گاه به اختلاف در برداشت تفسیری می انجامد. مسئله پژوهش آن است که آیا اختلافات اعرابی، افزون بر عوامل زبانی، از پیش فرض های اعتقادی و تفسیری مفسران تاثیر پذیرفته اند و نقش تحلیل عقلانی در ارزیابی این پیش فرض ها چیست؟ پژوهش با هدف بررسی نسبت میان اختلافات اعرابی، پیش فرض های تفسیری و معنای آیات، چهار آیه از سوره های بقره، آل عمران، نساء و یوسف را بررسی کرده است. سوال اصلی پژوهش این است که پیش فرض های اعتقادی چگونه در ترجیح وجوه اعرابی و شکل گیری آرای تفسیری اثر می گذارند و چگونه می توان این پیش فرض ها را با بهره گیری از عقل نقد و ارزیابی کرد؟ روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر تحلیل تطبیقی دیدگاه های نحوی و تفسیری و سنجش آنها بر اساس قواعد ادبی، ظاهر و سیاق آیات و معیارهای عقلی است. یافته ها نشان می دهد که پیش فرض های اعتقادی موجب ترجیح یک وجه نحوی، تقدیر محذوف یا عدول از ظاهر آیه شده اند. همچنین تحلیل عقلانی، نه تحمیل مبانی بیرونی بر متن، بلکه ابزاری برای سنجش و کنترل این پیش فرض هاست و می تواند در ترجیح وجوهی که با ظاهر آیه، سیاق، اصول ادبی و مبانی قطعی عقلی و اعتقادی سازگارترند، نقش آفرین باشد.

کلیدواژه ها:

اعراب قرآن ، پیش فرض های تفسیری ، رویکرد عقلانی ، اختلافات اعرابی ، تفسیر قرآن.