تفاوت های بنیادین ریاضیات و فلسفه از دیدگاه کانت

این مقاله دیدگاه کانت درباره تفاوت های بنیادین ریاضیات و فلسفه، به ویژه ناکارآمدی روش ریاضی در پژوهش های فلسفی، را بررسی می کند. کانت دیدگاه خود را در برابر نظر مندلسون طرح می کند که در چارچوب سنت ولفی-لایب نیتسی می اندیشد. مندلسون معتقد بود در متافیزیک نیز همانند ریاضیات می توان از طریق عقل و استدلال منطقی به یقین دست یافت. کانت استدلال می کند ریاضیات از روش ترکیبی بهره می برد و مفاهیم را از طریق شهود محض می سازد، در حالی که فلسفه با روش تحلیلی مفاهیم از پیش داده شده را بررسی می کند. ریاضیات از طریق ساخت مفاهیم در شهود به یقین دست می یابد، اما فلسفه نمی تواند از این روش بهره ببرد؛ زیرا مفاهیمش به صورت تحلیلی و از داده های موجود استخراج می شوند. این تفاوت روش شناختی نشان می دهد یقین ریاضی نمی تواند به فلسفه منتقل شود؛ بنابراین، از نظر کانت، اگرچه ریاضیات الگویی برای یقین در معرفت ارائه می دهد، روش های آن برای فلسفه کارآمد نیستند. فلسفه باید از طریق تامل انتقادی بر شرایط امکان تجربه که در فلسفه استعلایی طرح شده است، راه خود را به سوی یقین بیابد.

کلیدواژه ها:

کانت ، ریاضیات ، فلسفه ، شهود ، ساخت مفاهیم ، روش ریاضی