معنا و امکان حکمت «مترقی» در هیپیاس بزرگ

سقراط برای تاسیس فلسفه سیاسی باید نسبت خود را با سوفسطاییان، به عنوان منادیان جمع سیاست و حکمت، و نیز با فیلسوفان پیشاسقراطی که از سیاست کناره می گرفتند، مشخص کند. افلاطون چندوچون این مواجهه دوگانه سقراط را در محاورات متعدد گزارش کرده است که در این میان، دیالوگ هیپیاس بزرگ به سبب درون مایه و صراحتش در طرح این مساله، جایگاهی ویژه دارد. در این مقاله، کوشش شده است از رهگذر روش خوانش از نزدیک، دیالوگ یادشده بازخوانی شود تا معلوم آید سقراط چگونه با طرح پرسش چیستی زیبایی از هیپیاس و پی گیری دیالکتیکی پاسخ ها و استدلال های او، مواجهه دوگانه یادشده را پیش می برد. در این روش، فقط به بررسی مفاد برهانی استدلال ها بسنده نمی شود، بلکه جزئیات دراماتیک دیالوگ نیز، از آن نظر که مساهمتی ویژه بر دلالت استدلال ها دارند، مطمح نظر قرار می گیرد و کوشش می شود دلالت بین السطور استدلال ها، چنانکه مصنف مدنظر داشته است، استخراج شود. به این ترتیب، روشن خواهد شد که سقراط افزون بر ابطال دعوی سوفسطاییان مبنی بر حکمت مترقی، مطلق ادعای حکمت مترقی را ابطال نمی کند، بلکه فلسفه سیاسی خود را مدافع این عنوان می داند. بنابراین، دفاع دیالکتیکی او از حکمت قدما در برابر سوفسطاییان متضمن فراروی از آنها نیز هست. در عین حال، با همین مبنا نشان می دهد جمع حکمت و سیاست در عمل که ملازم با پاسخ قطعی به پرسش از چیستی زیبایی است، چنانکه سوفسطایی می پندارد، ناممکن است.

کلیدواژه ها:

فلسفه سیاسی ، هیپیاس بزرگ ، سوفسطاییان ، حکمت پیشاسقراطی